Stadnina Koni w Białce założona została przez Państwo Polskie w 1930 roku i początkowo pełniła rolę Stada Ogierów, aby w 1981 roku obok Janowa Podlaskiego, Michałowa i Kurozwęk, dołączyć do grona polskich stadnin państwowych w hodowli koni czystej krwi arabskiej. Już 10 lat później Białka stała się organizatorem przeglądu polskiej młodzieży arabskiej organizując Młodzieżowy Wiosenny Czempionat Koni Arabskich, który w tym roku odbył się w dniach 3-4 czerwca po raz 33. Od dwóch lat kierownikiem i hodowcą w stadninie Białka jest niezwykle doświadczona w tej dziedzinie Hanna Sztuka. Konsekwentnie tworzy ona z Białki miejsce, w którym tradycje hodowlane i jeździeckie spotykają się z nowoczesnością.

XXXIII Młodzieżowy Wiosenny Czempionat Koni Arabskich Czystej Krwi zgromadził liczną grupę uczestników, która wraz z uczestnikami I Konkursu Polskich Koni Arabskich sięgnęła 120. Taka ich liczba na pokazach europejskich należy już do rzadkości i świadczy o rosnącym potencjale polskiej hodowli, szczególnie tej prywatnej. Należy jednak pamiętać, że tę stabilność w organizowaniu pokazów zarówno w Białce, jak również Pokazu Narodowego, zawdzięczamy opiece i wsparciu państwa, co zapewnia im przewidywalność i wysoki poziom.

Tegoroczny pokaz w Białce zyskał piękną oprawę i począwszy od głównego motywu promocyjnego, jakim stał się orientalny koń w stylizowanym rzędzie husarskim, do pokazów husarii na żywo podczas sobotnich rozgrywek. Motywem przewodnim pokazów było pielęgnowanie polskiej tradycji i wskazanie związku hodowli koni arabskich z historią kraju.
Rozegrane w piątkowe popołudnie klasy I Konkursu Polskich Koni Arabskich zgromadziły niespodziewanie liczne grono publiczności, a dzięki wsparciu sponsorów konkurs był transmitowany przez Arabian Essence. Dekoracje zwycięzców odbyły się w niedzielne przedpołudnie.

W pokazie młodzieżowym, który rozpoczął się w sobotę, wyjątkowo liczna kategoria klaczek rocznych została podzielona na cztery klasy, gdy tymczasem klasy ogierków rocznych były tradycyjnie mniej liczne. Zwraca uwagę zmniejszająca się z roku na rok frekwencja młodych ogierków. Zarówno ilość, jak też jakość, jest niezbyt wysoka. Wiosenny młodzieżowy pokaz w Białce jest corocznie pierwszym pokazem dla młodych koni urodzonych w Polsce oraz poza krajem, ale wpisanych do polskiej księgi stadnej (PASB), i te ostatnie przez ostatnie dwa lata dominują wśród zwycięzców tej rywalizacji.

Tegoroczny białecki pokaz możemy zaliczyć do szczególnie udanych tak od strony organizacyjnej, jak również pogody, która była idealna. Towarzysząca imprezie atmosfera letniego pikniku dawała się odczuć na każdym kroku. Pewne zastrzeżenia budziły werdykty komisji sędziowskiej, bowiem wystąpiły spore rozbieżności w ocenie poszczególnych koni, jednak ostatecznie przyznane tytuły w czempionacie i Best in Show były całkowicie słuszne, czyli zachowany został najważniejszy punkt – zgadzał się ranking. Zarówno zwyciężczyni tytułu Best in Show Female Bianca of Sinus hodowli Sinus Arabian Stud, własności Adama Ochmana, jak Nisser Babel Best in Show Male, hodowli i własności Hekmata Al Sharifa, to konie znakomitej jakości, w doskonałym nowoczesnym typie, które z powodzeniem będą zdobywały kolejne laury na pokazowych ringach.

W pokazie młodzieżowym zauważalna była duża liczba potomstwa różnych znanych ogierów z linii pokazowych, a jedyną nowością było roczne potomstwo ogiera Haash OSB. Trudno jednoznacznie ocenić pierwszy występ tych koni w polskich pokazach. Haash OSB użyty na niespotykaną dotąd skalę w Janowie budził spore zainteresowanie. Z jednej strony jego potomstwo zdobyło większość tytułów w kategorii koni rocznych: janowskie klaczki Ebonita, Wincedora i Eleganza zajęły całe podium klaczek, a Etyl hodowli Stadniny Koni Białka zdobył srebrny medal w finałach ogierków rocznych, to jednak w rywalizacji o tytuł Best in Show konie po og. Haash OSB nie zaistniały. Zauważalna była także niezadowalająca jakość koni michałowskich, które w kategorii roczniaków wypadły poniżej oczekiwań i ostatecznie jedyny, srebrny medal dla tej stadniny zdobył El Medar, syna Moriona, którego potomstwo było mało widoczne na tegorocznym pokazie.

Po pierwszych sukcesach takich koni jak Ferrum, El Madera czy El Medida, wyniki tegoroczne tej hodowli są rozczarowujące. Niewątpliwie ogromnym sukcesem zakończyło się użycie w Stadninie Klikowa Arabians, ogiera Prometeusz syna janowskiej Pianissimy. Jej wychowanek Pravo KL zdobył złoty medal ogierków rocznych. Hodowcy prywatni już po raz kolejny pokazali, że jakość ich hodowli stale rośnie. Nie wahają się oni kupować dobrych konie z innych hodowli, podobnie jak to się dzieje na świecie.

Organizatorzy tegorocznego pokazu w Białce dosłownie obsypali uczestników nagrodami i to zarówno w I Konkursie Polskich Koni Arabskich, jak również w pokazie młodzieżowym. Nagrody były starannie przygotowane i przemyślane jako piękna pamiątka dla uczestników, a ufundowane przez sponsorów nagrody rzeczowe w postaci paszy dla koni zapewne ucieszą ich właścicieli.

Widoczne działania promocyjne wokół białeckiego pokazu zaowocowały obecnością ekipy Telewizji Polskiej, która przez trzy dni śledziła przebieg imprezy i przygotowała kilka reportaży o charakterze edukacyjnym, wyemitowanych w programach rolniczych TVP 1, TVP 2 i TVP 3. Sprawność organizacyjna oraz tradycja miejsca, sprawiły, że właśnie w Białce Towarzystwo Hodowli Polskiego Konia Arabskiego zorganizowało pierwszy Konkurs Polskich Koni Arabskich (Pure Polish Classic Arabian Show) w formacie ECAHO „specific origin”. Do idei powiązania urody z dzielnością nawiązuje działalność THPKA i zorganizowany w Białce konkurs polskich koni arabskich, gdzie każdy osobnik biorący udział w konkursie, a który został poddany próbie dzielności, otrzymuje do punktacji za fenotyp 1 pkt. Należy to traktować jako wyrównanie szans, a także zachętę w okresie przejściowym do oddawania przez hodowców koni na tor wyścigowy. Dopuszczono także do konkurencji konie w trakcie treningu wyścigowego, dla których zorganizowano specjalną klasę koni młodszych 3-4 letnich, (wiek, w którym w Polsce araby biegają na torach), co było też możliwe ze względu na dogodny termin czempionatu w Białce, na początku sezonu wyścigowego.

Konkurs spotkał się z niezwykłym zainteresowaniem i życzeniami powodzenia przede wszystkim tych, którzy pamiętają sukcesy koni arabskich o polskich rodowodach. Chętnie przywoływano jako dowód jakości polskiej hodowli, że cenowe rekordy sprzedaży takich klaczy jak Kwestura, Pepita czy Perfinka, dotyczą klaczy o czysto polskich rodowodach, poddanych próbie dzielności na torach wyścigowych.

Problemy, z jakimi borykać się zaczyna populacja koni arabskich w Europie, to globalizacja hodowli tej rasy, która doprowadziła do zacieśnienia rodowodów i zmniejszającej się puli ogierów dających nadzieję na sukces hodowlany. Wieloletnia już selekcja w kierunku określonego typu oraz wyglądu głowy z przyłożeniem mniejszej wagi do cech budowy, w tym nóg oraz ruchu, a także zdrowia, doprowadziła do problemów z uzyskaniem dobrego ogiera.

Dzisiejsze polskie konie arabskie, niewątpliwie odbiegające od światowego typu współczesnego, preferowanego na pokazach konia arabskiego, nawet prezentując dobry ruch w połączeniu z harmonijną budową nie mogą z pokazowymi „produktami” z Bliskiego Wschodu rywalizować. Nadal jednak potrafią zachwycać, tak jak janowska Biruta po Ekstern, która – w rękach Adama Ochmana, zasłużenie wygrała czempionat klaczy starszych oraz tytuł Best in Show Klaczy w I Konkursie Polskich Koni Arabskich. W tym samym konkursie białecki Palert (Alert – Pericola) zdobył analogicznie czempionat ogierów starszych oraz Best in Show Ogierów. Palert to dobry przykład łączenia tradycji z nowoczesnością. Ma on bardzo ciekawy obustronny polski rodowód, ale nasycony też genami Straight Egyptian, co skutkuje ciekawym potomstwem – przeważnie lepszym od ojca Alerta. Wśród ogierów młodszych zwyciężył syn Gangesa, kasztanowaty Egizon od Egiza hodowli i własności SK Białka, któremu nie przeszkodził w dobrej prezentacji intensywny trening wyścigowy. Czempionat klaczy młodszych zdobyła białecka Chillia po Alert, którą tak jak i Egizona oglądać będziemy w bieżącym sezonie w rywalizacji wyścigowej.

W czempionacie klaczek młodszych (1-2 letnich) zwyciężczynią została przepiękna córka ogiera El Jaheez WH, El Jazza KL, hodowli i własności Stadniny Klikowa Arabians.
Pierwszy Konkurs Polskich Koni Arabskich w Białce, choć pokazał pewien dystans pomiędzy końmi o polskich rodowodach, a końmi o rodowodach nasyconych zagranicznymi, często bardzo wartościowymi ogierami, uprzytomnił też konieczność ochrony zasobu genetycznego wypieranego przez globalną hodowlę. Dlatego też ochrona polskiego konia arabskiego poprzez użycie ogierów i klaczy ze starych uznawanych za polskie rodów męskich oraz rodzin żeńskich, a także poddanie ich próbie dzielności, to nie tylko zachowanie tradycji hodowlanej. Jest to przede wszystkim ochrona cech charakterystycznych dla polskich koni, w tym przede wszystkim urody z uwzględnieniem ich dzielności i zdrowia, oraz niezbędne zachowania bioróżnorodności w zglobalizowanym hodowlanym świecie koni arabskich.
Pokaz w Białce po raz kolejny można zaliczyć do tych bardzo udanych, do zobaczenia na Zamojszczyźnie za rok!

Odmiennie od Katary, jeden z największych pokazów współczesnego świata Dubai International Arabian Championship był dużo skromniejszy, i choć „międzynarodowy” w nazwie, to z mniejszą niż w Katarze liczbą zgłoszonych koni – 151. Pomimo zachęcających nagród finansowych (w czempionacie koni starszych złoty medal wart był 275 tys. USD), stale rosnąca przewaga Emiratów Arabskich nad światem, z ich Dubai Stud oraz Ajman Stud, prawdopodobnie zniechęca słabnącą konkurencję do udziału w tym czempionacie. Tak młoda hodowla (stadnina w Dubaju powstała w 2006 roku) wzniosła się na wyżyny w swej dziedzinie i zaczyna powoli być klasą sama dla siebie. Ostatni raz na pokazie w Dubaju, i to z wielkim sukcesem, polskie konie wystąpiły w 2018 roku. Nagrody finansowe uzyskane za trzy medale: złoty Emandorii, srebrny Equatora i brązowy Galeridy, po raz pierwszy w historii zasiliły Michałów niebagatelną kwotą ponad 1 mln zł. Emandoria, która w Dubaju już niegdyś wygrywała, takich nagród wtedy dla swej macierzystej stadniny nie zdobyła. Dziś, niestety, nie ma już możliwości, aby polskie araby nawiązały równorzędną walkę ze zgromadzonymi na tym pokazie, o medalach nie wspominając. I nie tylko o skromniejsze w dyspozycji polskiej hodowli pieniądze tu chodzi. Niezwykle skromnym śladem polskiej obecności był udział w tegorocznym Dubai International Arabian Horse Championship 7-letniej Karimah Alaalya po Ekstern (hod. Sami Bin Saad), a także już 13-letniej Ekatery po FS Bengali (hod. FHP Giewont Sp. z o.o.) – które nie odegrały w czempionacie istotnej roli oraz ogiera Gall of Shanghai (hod. Stanisław Sławiński), od kilku lat uczestniczącego ze zmiennym powodzeniem na bliskowschodnich płatnych pokazach (33 występy od 2016 roku), zwracając zapewne właścicielowi z nawiązką zainwestowany w niego kapitał.

Gdyby prawdą było, że to wyłącznie pieniądze decydują o poziomie hodowli koni arabskich, Dubai Stud miałby poważną konkurencję, bowiem Katarczycy jak i Saudyjczycy, tak łatwo by się nie poddali. Zapewne chodzi zatem o coś więcej: pomysł i jego konsekwentną, a na koniec skuteczną realizację. To zdecydowanie udało się stadninie z Dubaju.

W większości w czempionacie reprezentowane były Emiraty, a zaledwie pojedyncze konie wystawiły inne kraje arabskie: Arabia Saudyjska, Katar, Liban i Egipt, a nawet jeden był nominalnie włoski. Frekwencja, choć to nie ona była tego głównym powodem, w oczywisty sposób odbiła się na wynikach rywalizacji. Emiraty oddały gościom zaledwie dwa z 18 medali. W klasyfikacji poszczególnych hodowli konie Dubai Stud zdobyły osiem medali, Ajman sześć, a tylko cztery medale zdobyły inne hodowle – po jednym Ghanem Al Hairi i Al Qassimi (ZEA) oraz Al Wajba Stud i Al Shaqab QF (Katar).

Złotymi medalami Dubaj dzielił się niechętnie, oddając z sześciu dwa stadninie Ajman Stud, jednak sam zgarniając te najbardziej prestiżowe: dla klaczy starszych – tu triumfowała D Shihanah i ogierów starszych – wygrał D Seraj. Klacz, choć jeszcze młoda, bo zaledwie 7-letnia, już teraz zapisała się w hodowli Dubai Stud, pozostawiając kilka wcielonych do stada równie dobrych córek. Jej następne młodsze córki robią kariery pokazowe: D Aserah zdobyła na omawianym pokazie wśród klaczek rocznych medal złoty, a D Sheikhah w tej samej klasie brązowy. Dwaj jej synowie – pełni bracia D Shahhar oraz D Shart (po Excalibur E.A.) – zdobyli kolejno w klasie 3-letnich ogierów, analogicznie jak półsiostry medal złoty i brązowy. Jako ciekawostkę przypomnijmy, że podczas tegorocznego Festiwalu Katara prawo do pobrania zarodka od klaczy D Shihanah wylicytowane zostało za ponad 900 tys. euro.

Zwycięzca w gronie ogierów starszych, D Seraj, to chluba Dubaju. Swymi występami na pokazowych ringach udowadnia swą wysoką wartość oraz umacnia autorytet swego ojca FA El Rasheem, urastającego w tym momencie do miana nie tylko klasowego, ale i najlepszego na świecie reproduktora.

Dubai Stud ogierami stoi, których rodzi się tam w światowej najwyższej klasie kilka rocznie. Oparcie hodowli po zaledwie kilkunastu latach działalności na ogierach własnych, będących liderami światowego rankingu, to nie lada wyczyn. D Seraj ur. 2015 roku i jego ojciec FA El Rasheem z 2011, będący wnukiem Marwana Al Shaqab, to już „klasyki” światowej hodowli, a niemal każdy syn Rasheema, to gotowy materiał na czempiona i potwierdzenie klasy hodowcy. Jego syn o imieniu D Kaheel trafił do Polski na sezon stanówkowy 2022, a na sezon obecny przybył kolejny, nie mniej urodziwy HAS Rasheed, który wzmocni krew Rasheema w Białce i jej kierunek pokazowy, nadając temu mocno zaniedbanemu przez lata stadu, w założeniu więcej szlachetności.

Święcącemu triumfy pokazowe D Serajowi, następują na ogon młodsi bracia, choćby D Sheimaz 2018, a za nim kolejny z tych samych rodziców D Rasel 2020. Aby nie ograniczyć się rodowodowo do progenitury FA El Rasheema, kolekcję ogierów czynnych w Dubai Stud uzupełniają synowie Excalibura E.A., wymienieni wyżej pełni bracia D Shahhar oraz D Shart – obaj z 2020 roku, i co należy podkreślić jeszcze raz; pierwszy z nich złoty, a drugi brązowy medalista tegorocznego czempionatu, ale także syn QR Marca ogier D Mshary, po którym rodzą się już pierwsze źrebięta. A rodzina ta jest tak bardzo wartościowa dzięki klaczy założycielce – FT Shaella.

Dubai Stud nie waha się też korzystać z krajowej konkurencji Ajman Stud, kryjąc ich ogierami: AJ Ajban, AJ Marzan, czy też AJ Nofan – córki FA El Rasheema. Do niedawna cierpiąca na brak klasowych reproduktorów polska hodowla szczyciła się nieprzebraną niemal liczbą wybitnych klaczy, ale jednak w ostatnich latach, choćby Wieża Mocy, Emandoria, Pustynia Kahila czy też janowskie Pinga i Pianissima oraz białeckie Perfirka i Perfinka, ostatecznie w bardzo małym stopniu wpłynęły na polską hodowlę. Nie tylko, że klacze te niemal nie pozostawiły po sobie córek, a jeżeli już to niedorównujących matkom, to jeszcze pojawiające się w ostatnich latach sporadycznie klasowe klacze, takie jak: czempionkę Polski Florissimę (po og. Sahm El Arab), czy czempionkę narodową Kataru Emarellę (po Sahm El Arab), bezrefleksyjnie sprzedano. Ostatnia z nich El Esmera (po Sahm El Arab), pożegna się prawdopodobnie z krajem i polską hodowlą na sierpniowej aukcji w Janowie, w której ma ratować samopoczucie polityków i kryć indolencję zarządców, dla których ta hodowla to nowe, chwilowe jak wiadomo hobby. Pozostaje mieć nadzieję, że na klacz wartą, lekko wyceniając, milion euro, znajdzie się chętny klient, który da jeszcze więcej.

Tymczasem to, co u nas ledwo zipie, czyli następstwo pokoleń, w Dubaju udaje się koncertowo. Założone tam rodziny klaczy D Noor, Elle Flamenca, FT Shaella, szczycą się najlepszymi dziś przedstawicielkami na świecie, przy czym nazwy tych rodzin odzwierciedlają ich użytkową i rzeczywistą, a nie tylko formalną przynależność klaczy do rodzin swego imienia. Zwrócić należy uwagę także na dbałość z jaką podchodzi się w Dubai Stud do zchowania rodzimej odmiany konia arabskiego, czyli Straight Egyptian, której przedstawicielki kryte są temu typowi przynależnymi, właściwie nieznanymi w Polsce ogierami jak: Baher Al Waab czy D Memzer, a w kolejce już stoi kolejny ogier D K’Hailan 2022 po Royal Colours. W rodowodach tych koni próżno dochodzić światowych sław pokazowych ringów – tradycja ma swoje prawa, a zarządzający nią ludzie, w związku z tym obowiązki. Takie podejście powoduje, że Dubai Stud, zawsze sięgnąć będzie mógł, dla odświeżenia genetyki po własne produkty z działu Straight Egyptian. Przykład Dubai Stud, który obok pokazowej populacji, pielęgnuje tradycję i zachowuje genetyczną różnorodność, pokazuje, że można rywalizować ze światem, zachowując własny dorobek swej wielowiekowej obecności w tej hodowli.

Tego podejścia przez wiele lat brakowało w polskiej hodowli, która goniąc za pokazowym typem przekrzyżowała tak skutecznie swą genetykę, zagraniczną, że w praktyce dobrej jakości młodych ogierów o polskich rodowodach, które nazwać byśmy mogli Pure Polish, nie ma. Nie trzeba też być przenikliwym prorokiem, aby przewidzieć w tym kontekście powolną degradację znaczenia polskich, państwowych stadnin, nie tylko już w międzynarodowej hodowli, ale także w polskiej, gdyż prywatni hodowcy już stronią od oferty ogierów państwowych.

Od tej pogoni, a w konsekwencji sprowadzenia polskiego stada do roli biorcy genów, wyłamała się w ostatnich dwóch latach Białka, która nie rezygnując ze światowych osiągnięć w tej dziedzinie, pamięta też i kultywuje polskie dziedzictwo, wyszukując do stosowania w hodowli ogiery z polskich linii i rodów przyciągając zarazem do siebie coraz szerszą rzeszę zarówno miłośników polskich koni arabskich, jak i odbudowywanej w Białce rasy małopolskiej w typie orientalnym.

Zootechniczne aspekty hodowli koni, czyli stopnie selekcji ogiera

Statystycznie, połowa z rodzących się koni to ogiery. Jednak zaledwie co setny z nich zostaje reproduktorem. Przyglądając się ogierom zajmującym boks ogiera czołowego (reproduktora), dobrze jest pamięć o tej prawidłowości. Co zatem robi z ogierka, dojrzałego reproduktora?

Zootechnika jest nauką o chowie i hodowli zwierząt, w której zakres, obok takich dyscyplin, jak m.in. genetyka, rozród czy też żywienie, wchodzi również doskonalenie zwierząt, dające naukowe podstawy do działań także dla hodowców koni. Polegają one na ciągłym poprawianiu struktury genetycznej populacji zwierząt – tu koni, w określonych warunkach środowiskowych, poprzez stosowanie różnych metod hodowlanych. Doskonalenie, czyli praca hodowlana, dzieli się na etapy: wybór zwierząt do hodowli (par do kojarzeń), kontrolę ich użytkowości oraz ocenę wartości hodowlanej osobników przeznaczanych do dalszego rozrodu. Ostatni z tych etapów dotyczy procesu oceny i wyboru ogiera do hodowli i zawiera się w III stopniach selekcji, zgodnie z którymi, można zakwalifikować danego osobnika do hodowli, odszukując tego właściwego. Aby tego dokonać, na wstępie należy określić wartość przeznaczonego do reprodukcji ogiera, rozróżniając powiązane ze sobą, zasadniczo jednak odmienne pojęcia używane w hodowli: wartości użytkowej i wartości hodowlanej.

Wartość użytkowa to możliwy do zmierzenia poziom wydajności, wyznaczony przez środowisko. Doskonałym przykładem tej miary są wyścigi. Z kolei wartość hodowlana to uwarunkowana genetycznie zdolność zwierzęcia gospodarskiego do przekazywania określonej, ujawnionej jednej cechy lub wielu cech potomstwu. Zdolność ta stanowi efekt sumującego się działania genów danego osobnika w zakresie określonej cechy ilościowej – do której należą u koni szybkość oraz dzielność. Dostatecznie dobrym wskaźnikiem informującym o wartości hodowlanej zwierzęcia jest wartość różnicy między jego jakością, a średnią jakością jego rodzimej populacji, uzyskaną w przeciętnych warunkach środowiskowych, co stanowi tzw. różnicę selekcyjną. Informacja o wartości hodowlanej ogiera jest tak bardzo istotna, gdyż stanowi doskonałe kryterium, na podstawie którego przeprowadzamy skuteczną selekcję, a w konsekwencji wprowadzamy postęp hodowlany.

Niestety, hodowca nie ma możliwości bezpośredniej obserwacji wartości hodowlanej osobnika, gdyż kryje się ona w fenotypowej wartości cechy. Dlatego też musi posłużyć się informacjami dotyczącymi tej wartości (w zakresie określonej cechy) do których należy: wydajność przodków oraz własna, potomstwa osobnika i bocznych krewnych, a także kombinacja kilku tych źródeł. Efektywność ich stosowania jest uzależniona od posiadania dokładnych, wiarygodnych wyników pochodzących z kontroli użytkowości zwierzęcia lub jego krewnych. W przypadku rasy arabskiej w Polsce o te wyniki niezwykle trudno, gdyż brak jest czynności hodowlanych, które moglibyśmy za taką kontrolę uznać; zaniechanie próby wyścigowej, (będącej obiektywną, aczkolwiek w tym przypadku nie determinującą metodą oceny), a także bonitowania koni przed ich wcieleniem do stada, (czyli oceny fenotypowej zgodności z założonym w programie hodowlanym wzorcem), jest dodatkowym utrudnieniem. Brak wiarygodnych metod kontroli użytkowości wpływa na obniżenie tempa postępu hodowlanego w stadzie koni arabskich. Także współczesne pokazy nie spełniają tej roli, gdzie ocena podlega tak wielu zmiennym, poczynając od subiektywizmu opartego na osobistych preferencjach, poprzez grę sprzecznych interesów osób dopuszczonych do oceny, po brak wiedzy fachowej, w tym pojęcia o związku budowy i anatomii konia z jego użytkowością oraz oczywistym brakiem wiedzy co do celu hodowli i znajomości krajowego (polskiego) programu hodowlanego. Pomimo tych ograniczeń i trudności, jedyną właściwą metodą wyboru ogiera na reproduktora, nadal pozostaje jego trzystopniowa ocena na podstawie:

I – rodowodu
II – użytkowości własnej
III – potomstwa (oraz krewnych bocznych)

I stopień: ocena na podstawie rodowodu

Sporządzanie już w XVIII w. prostych rejestrów stanówek, nie tylko dało możliwość ułożenia pierwszych płytkich rodowodów, ale przede wszystkim dało początek nowoczesnej, świadomej hodowli. W miarę dopisywania kolejnych generacji, rodowody rozbudowywały się tak, że dziś u koni o najstarszych rodowodach, jak u folblutów czy trakenów, składają się z tysięcy przodków. Niewiele mniej generacji występuje też u polskich arabów, dla których znani przodkowie sięgają pierwszej dekady XIX w. Tak więc na rodowód współczesnego ogiera składają się setki znanych z imienia przodków, a często też cech własnych, w tym i użytkowości. Dodatkowe cenne informacje zawarte w rodowodach dotyczą przynależności do określonej linii hodowlanej, stosowanych metod kojarzenia, czy też ewentualnego spokrewnienia z populacją, w której ogier ma zostać użyty. Tego rodzaju dane z rodowodu pozwalają wnioskować o tym, czego można po danym osobniku się spodziewać. Większość hodowców ocenę ogiera na podstawie jego rodowodu uznaje za banalną, sprowadzającą się do umiejętności rozpoznania obecnych w rodowodzie cennych koni. W uproszczeniu, znajomość (ale głównie ze słyszenia) kilku sławnych imion koni, na tym etapie selekcji, zdecydować może o przydatności rodowodu w danej hodowli. W dzisiejszych czasach tak rozumianą ocenę spełnia w zasadzie większość rozpatrywanych rodowodów, solidnych hodowli, gdzie każdy z nich w swym rodowodzie posiada słynnych przodków w znacznej liczbie. Niestety, często sama sława kilku przodków w rozbudowanym rodowodzie to za mało, a często daje ona mylne wyobrażenie o jakości osobnika, a przede wszystkim jego przydatności do danego stada. Trafność oceny zwiększa dysponowanie danymi o jakości: użytkowości i osiągnięciach przodków ocenianego osobnika, które dopiero można wykorzystać do oceny wartości hodowlanej.

II stopień: ocena na podstawie użytkowości własnej

Pierwszą informację o użytkowości własnej ogiera można uzyskać już w jego młodym wieku, a kolejne po osiągnięciu dojrzałości rozpłodowej (przede wszystkim jego płodność, jakość nasienia, budowa czy też charakter). Przy ocenie wartości hodowlanej osobnika pod względem cechy niezwiązanej z płcią, gdy źródłem informacji jest jego własna wydajność (jakość) należy uwzględnić różnicę pomiędzy wydajnością własną, a średnią dla populacji oraz współczynnik odziedziczalności cech. Pod słowem wydajność, rozumieć należy dowolną cechę lub zespół cech ujawnionych w fenotypie, a preferowanych przez hodowcę, dotyczącą użytkowości, budowy ciała czy innych. Ocena użytkowości to ważny element selekcji ogierów i dopuszczenia ich do rozpłodu (szczególnie w przypadku ras półkrwi, a zaniedbany w przypadku koni arabskich w Polsce) oraz oceny jakości osobnika męskiego w przypadku ras czystych. Ocena użytkowości zakłada też ocenę cech osobniczych danego konia: budowy, charakteru, czy przydatności do określonej użytkowości. Jest to niezwykle ważny stopień, gdyż użytkowość sportowa, wyścigowa czy nawet pokazowa (w przypadku części populacji rasy arabskiej), stanowi o przyszłej przydatności ogiera jako reproduktora. Ocenę tę pozytywnie zalicza w przypadku arabów nieliczne grono kandydatów; czempionem najważniejszych pokazów, nagród klasycznych czy też czempionatu świata i Europy może w ciągu roku być zaledwie kilku z nich.

Zasadniczo ogiery spoza czołówki nie cieszą się nadmiernym zainteresowaniem, gdyż użycie reproduktora niespełniającego kryterium jakości, a potwierdzonego wymienionymi zwycięstwami (o ile próby te stanowią właściwe kryterium oceny), wiąże się z ryzykiem hodowlanej porażki. Oczywiście, nieujawnione cechy fenotypowe u danego osobnika, pomimo mniejszej ich frekwencji, ujawnić się mogą w kolejnym pokoleniu, ale jest na to mocno ograniczona szansa, z której jednak z różnych przyczyn, niejednokrotnie i z sukcesem, korzysta się w hodowli, np. braku dostępu do właściwego ogiera. Z taką sytuacją borykali się przed laty hodowcy prywatni w Polsce, ograniczeni przez niechęć do współpracy ze strony hodowców ze stadnin państwowych, przy jednoczesnym wtedy, braku możliwości korzystania ze sztucznego unasienniania. Pomimo tego, że musieli się oni zadowolić ogierami o niższej frekwencji ujawnionych fenotypowo określonych genów, to niejednokrotnie uzyskiwali spektakularne efekty swojej pracy. Sukcesy te w pewnej mierze wiązać należy z ogólnym poziomem polskiej hodowli i stad, z których wywodziły się ogiery użytkowane przez hodowle prywatne. Dlatego oceniając danego ogiera i jego przydatność do użycia, niezwykle ważnym czynnikiem, który należy wziąć pod uwagę, jest poziom hodowli, jaką osobnik reprezentuje, gdyż to on właśnie, w większym stopniu niż cechy osobnicze, warunkuje jego przydatność do użycia, czyli wartość hodowlaną.

Takim przykładem w najnowszej hodowli koni arabskich w Polsce jest użycie niepozbawionego mankamentów osobniczych ogiera Sahm El Arab, który będąc synem uznanego i wysoko cenionego ogiera WH Justice oraz niezwykle cennej klaczy Om El Excella (jest ona m.in. matką klaczy Om El Erodite po EKS Alihandro, dzierżącej aktualny rekord sprzedaży w wysokości 1,55 miliona USD na Marquise Invitational Auction w Scottsdale (Arizona) w lutym 2017 roku), a wywodzącego się ze stojącej na wysokim poziomie hodowli Om El Arab, niósł swoim genotypem więcej, niż sam sobą prezentował. Słuszność tego przykładu, choć ogier użyty był w ograniczonym – do zaledwie kilkunastu stanówek – zakresie, potwierdza jego ponadprzeciętne w stadzie potomstwo, urodzone w 2018 roku w Michałowie; El Esmera, Emarella, Florissima, Pointer, Egoista czy Goltemma. Jak jednak łatwo ulec powierzchownej wiedzy, świadczyć może wyrażona publicznie opinia na temat ogiera Sahm El Arab: „Jest to ogier nie drugiej, a dziesiątej kategorii, na którego nikt nie chce spojrzeć.” (*). Na ile wypowiedź ta wynikała z braku wiedzy hodowlanej, a na ile podyktowana była negacją wszelkich ówczesnych działań hodowlanych i chęci szkodzenia polskiej hodowli – można się tylko domyślać. Spełnienie warunku wysokiej użytkowości własnej, wydaje się często świadectwem wysokiego poziomu hodowli, ale z naciskiem na „wydaje się”. Nagminnie myli się efekt, jaki uzyskuje się w hodowli na skutek heterozji z efektem fenotypowym uzyskanym w związku z utrwalonym i skonsolidowanym genotypem. Nie znaczy to, że wykorzystywanie przez hodowcę efektu heterozji jest błędem, tyle tylko, że mówi dopiero o wartości osobniczej zwierzęcia i w zarodowej hodowli jest ona zaledwie wstępem do dalszych połączeń (pracy hodowlanej), a nie celem samym w sobie. Dlatego też niezwykle istotnym jest wiedza wynikająca z analizy rodowodu w stopniu I, odpowiadająca na pytanie czy wartość fenotypowa cech rozpatrywanych w II stopniu wynika z tytułu ujawnienia cech zakotwiczonych w genotypie, czy też z efektu heterozji.

III stopień: ocena na podstawie potomstwa (oraz krewnych bocznych)

Ostatni i decydujący o losie ogiera stopień, polega na analizie jakości uzyskanego potomstwa, najlepiej przeprowadzonej jeszcze w jego młodym wieku. Aby jej dokonać w rasach półkrwi ogiery uzyskują licencję na określoną niewielką liczbę klaczy, a przedłużenie uzależnione jest od jakości uzyskanego w okresie próbnym potomstwa. Przekonanie o istotności tej oceny rasy arabskiej w Polsce, leżało zapewne u podstawy organizacji czempionatu młodzieżowego, odbywającego się od wielu lat w Białce. Źródłem informacji dotyczącej wartości hodowlanej w przypadku koni jest potomstwo stanowiące grupy pół rodzeństwa, tzn. pochodzące po jednym ojcu i licznych matkach. Aby zwiększyć wiarygodność oceny, niesprawdzonemu ogierowi umożliwia się połączenia z różnorodnymi klaczami, a jej dokładność będzie większa w miarę wzrostu liczby potomstwa. Wpływ na jej wiarygodność będzie miało też środowisko oraz sposób doboru klaczy matek – losowo czy też według określonego klucza. Takie podejście było możliwe i przez lata też stanowiło ogromną przewagę polskiej hodowli państwowej dysponującej licznymi stadami klaczy. Zwykle jednak bardziej właściwym jest łączenie ogiera z klaczami zgodnie z określoną i konsekwentnie prowadzoną w danej hodowli koncepcją hodowlaną. Należy zauważyć, że „przewagę licznego stada”, skutecznie zniwelowały całkiem niedawno zorganizowane, jeszcze liczniejsze stadniny na Bliskim Wschodzie, czyniące ze swej wielkości atut. Dodatkowo stadniny te w szerokim zakresie wykorzystały do uzyskania przewagi biotechnologię bazującą na uzyskiwaniu potomstwa od nielicznych, ale wybitnych klaczy. Dopiero na podstawie III stopnia selekcji możemy mówić o „narodzinach” reproduktora, gdyż ogier nawet z najwspanialszym rodowodem, (zaliczony I stopień), czempion świata czy też derbista (zaliczony II stopień) – może nie dać wartościowego potomstwa męskiego (stopień III – niezaliczony). Z tego powodu właśnie wygasają czasem nawet stare zasłużone rody, a sława czempionów pozostaje jedynie w pokazowych, czy też wyścigowych statystykach. Informacją dodatkową dotyczącą wartości hodowlanej osobnika jest ocena na podstawie krewnych bocznych, której dokładność w przypadku pełnego rodzeństwa w genetyce określa się współczynnikiem odziedziczalności wynoszącym nie więcej niż 0,71, a pół rodzeństwa nie więcej niż 0,5. Zatem trafność decyzji hodowlanych podjętych na podstawie tej informacji (lub dotyczących zakupu krewnych bocznych danego osobnika do hodowli) jest zgodna z wartościami tych współczynników.

Uporczywe stosowanie modnych, czasem bezsprzecznie doskonałych na arenie ogierów, lecz o niepotwierdzonej przez potomstwo wartości hodowlanej, jest przykładem lekceważenia zasad sformułowanych dawno temu przez zootechnikę i świadczy o braku ich zrozumienia przez zadufanych w sobie praktyków. W polskiej hodowli mamy na to liczne przykłady. Tak wielkie w swoim czasie nadzieje polskiej hodowli jak Pogrom czy Equator, jako ogiery, ostatecznie nie zaliczyły ostatniego stopnia selekcji. Niestety, nie zasłużyły na miano reproduktorów, chyba że uznamy, iż jest nim każdy ogier, który spłodzi jakiekolwiek potomstwo. Pogrom i Equator to ogiery o wspaniałych rodowodach (wystarczy wymienić obecność Gazala Al Shaqab) i wspaniałej użytkowości, a jednak zarówno pierwszy – Trójkoronowany w USA, jak i drugi – Złoty Medalista Czempionatu Świata – w roli ojców zawiodły. W mniejszym stopniu negatywna ocena dotyczy Pogroma, który jest ojcem kilku bardzo dobrych klaczy, jakich nie dochował się do tej pory Equator. Wysoce prawdopodobnym jest, że ogiery te odejdą nie tyle bezpotomnie, co bez sukcesora nie tylko dorównującego ojcu, ale przede wszystkim wnoszącego do hodowli nowe wartości. Właściwy przykład, że jest to możliwe, stanowią ogiery ojciec i syn Gazal – Marwan, a w Polsce w ostatnim czasie przykładem jest kariera ogiera Złoty Medal (**), który, wbrew nazwie, wiecznie „brązowy”, zdołał spłodzić lepszego od siebie syna – Ptolemeusza.

Jaskrawym przykładem zlekceważenia wymienionych stopni selekcji jest użycie ogiera Haash OSB, po mało rozpoznawalnych rodzicach, bez osiągnięć własnych (i ze względu na młody wiek), także bez uznanego potomstwa, w polskiej stadninie państwowej znalazł miejsce w boksie ogiera czołowego. Bardzo szerokie jego zastosowanie o wielkości ok. 80% krytego stada, może wskazywać na chęć jego sprawdzenia, poprzez bardzo liczne urodzone potomstwo. Należy z uznaniem pochylić się nad pomysłem właściciela ogiera i sile jego perswazji. Trudno jednak doszukać się tu zgodnego z wiedzą hodowlaną i zasadami działania oraz korzyści dla państwowej hodowli.

Postęp w hodowli dzięki intuicji hodowcy czy też jego wiedzy?

W hodowli, działanie pozornie sprzeczne ze zdrowym rozsądkiem, czasem przełamujące schematy, tłumaczone jest intuicją, którą jakoby posiedli niektórzy. Często usprawiedliwiać ma ona działania wynikające z braku wiedzy, a także pomysłu czy koncepcji prowadzenia hodowli. Bezsprzecznie przełamywanie schematów niejednokrotnie przynosiło spektakularne efekty, ale najlepiej jednak, aby je łamać, trzeba je znać. Dlatego też, odniesione sukcesy przypisywane intuicji, jakże często wynikać mogą po prostu z prawa wielkich liczb (***). W tym przypadku, prawo to odnosi się do efektów hodowlanych, jako skutku uporczywego, nawet bezrefleksyjnego, krycia dużych ilości klaczy, czego przykładem jest hodowla w polskich stadninach państwowych. Dlatego też, w takiej stadninie jak Michałów, czy Janów Podlaski, gdzie w każdej z nich rocznie rodzi się niemal po 100 źrebiąt arabskich, a więc w ciągu 20 lat, łącznie prawie 4000 koni, uzyskane wyniki pokazowe nie wspominając o rezultatach wyścigowych (ostatnimi derbistami z Janowa były Celtis – 2010 i Sabir – 2011, a z Michałowa ostatni derbista to Don Carlos – 2005), nie robią specjalnego wrażenia. Uzyskany efekt nie musi być wynikiem świadomego działania, ale skutkiem prawa wielkich liczb. Nasuwa się zatem pytanie czy plan stanówki, ustalany rzutem kostką, nie byłby równie lub nawet bardziej skuteczny? W jaki sposób małe hodowle prywatne o potencjale kilku klaczy, gdzie prawo wielkich liczb nie ma zastosowania, potrafią od pewnego czasu konkurować, wygrywając Derby czy czempionaty, z tymi wielkimi? Może sukcesom wynikającym z tego prawa, przeciwstawione są pomysły i wiedza hodowców prywatnych, połączone z zapałem, które mogą wiele zdziałać nawet na nielicznym stadzie? Efektem całokształtu zabiegów hodowcy, w tym właściwego, zgodnego ze sztuką hodowlaną wyboru ogiera, może być sukces przyjętej koncepcji hodowlanej, a ostatecznie uzyskanie w stadzie hodowlanego postępu.

Doskonałą ilustracją życiowej drogi ogiera, który podlega opisanym stopniom selekcji, jest znakomita scena w filmie pt. „Zaklinacz koni” (The Horse Whisperer 1998), gdzie odwiedzająca rancho zaklinacza Toma Bookera (w tej roli Robert Redford) Annie Mac Lean (Kristin Scott Thomas), zachwyca się szczęśliwym życiem ogiera na pastwisku – co zaklinacz komentuje; „Tak, jest szczęśliwy, ale miał na to tylko jedną szansę na sto”.

(*) Opinia wyrażona w polskim sejmie na Posiedzeniu Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 08.11.2018 roku przez byłą urzędniczkę ANR Annę Stojanowską.
(**) Złoty Medal – imię to oznacza w j. ang. Gold Medal
(***) Prawo wielkich liczb – seria twierdzeń matematycznych opisujących związek między liczbą wykonywanych doświadczeń, a faktycznym prawdopodobieństwem wystąpienia zdarzenia, którego te doświadczenia dotyczą.

Literatura:
1. Chachuła Jerzy, Szczepan Chrzanowski, Sylwester Oleksiak; Zootechnika Rozdział II.
2. Hodowla koni. Tom 2 wyd. V, PWRiL Warszawa 1984.
3. Maciejowski Janusz, Józef Zięba; Genetyka zwierząt i metody hodowlane. PWN Warszawa 1982.
4. Nowicki Bolesław, Edward Pawlina, Wojciech Kruszyński, Piotr Łoś; Leksykon terminów z zakresu genetyki i hodowli zwierząt. PTZ Warszawa 1994.
5. Stenogram z posiedzenia komisji rolnictwa i rozwoju wsi z dn. 08.11.2018 roku.

Najcenniejsza z polskich stadnin kresowych Sławuta, w której udokumentowana hodowla koni czystej krwi arabskiej była prowadzona od 1799 roku, regularnie importowała konie ze Wschodu.

Od roku 1804, od kiedy to zachowały się dokumenty, do końca istnienia stadniny w 1917 roku, do Sławuty importowano 73 ogiery i 9 klaczy. Najcenniejszym z importowanych ogierów okazał się Ilderim or.ar. ur.1894, zakupiony w 1900 roku, czyli w czasie kiedy to Sławuta była bezsprzecznie najlepszą stadniną hodującą konie arabskie w Europie. Sławuckie konie słynęły ze swojej jakości, a na wystawach w Kijowie, Moskwie, Wiedniu czy Paryżu otrzymywały najwyższe nagrody, dzięki czemu były chętnie kupowane do innych hodowli.

To właśnie dzięki licznym sprzedażom koni hodowlanych ze Sławuty, ogierowi Ilderim or.ar. udało się założyć własny ród męski, który szczęśliwie przetrwał wszelkie wojenne zawieruchy i jest czynny do chwili obecnej w polskiej hodowli. Znany hipolog, członek Towarzystwa Hodowli Konia Arabskiego, Włodzimierz Wnukowski tak opisywał Ilderima or.ar.: Był maści kasztanowatej, wzrostu 145 cm, bardzo szlachetny i piękny, posiadający dużo typu, suchy, głęboki, dobrze związany, o regularnych, długich, lekkich ruchach. Z kolei Stefan Bojanowski, który odwiedził Sławutę w roku 1901 pozostawił w swojej relacji z tej podróży taki oto opis: Przegląd koni w Chrestówce zaczęliśmy od reproduktorów; pierwszego wyprowadzono nam Ilderima, kasztanowatego, 5-letniego, w Konstantynopolu przez pułkownika Trippenbacha w roku 1900 zakupionego, oryginalnego araba. Wyszedł ze stajni wesoły i łagodny z minką pretensjonalną i kokieteryjną, bo wie że ładny; siatka drobniuchnych i grubszych żyłek wybiega spod jego złotawej sierści, rozejrzał się wokoło, a odsadziwszy wspaniały ogon w piękne sploty rozwiany, spiął się; zwyczajem koniom orientalnym właściwym, przednimi nogami poigrał w powietrzu, stanął, westchnął głęboko, że para z szerokich nozdrzy smugami buchnęła, zarżał metalicznym, wesołym głosem, a reszta ogierów również wesoło odpowiedziała mu w stajni. (…) Ilderim jest koniem szlachetnym i pięknym, o doskonałej typowej budowie, suchy, dobrze związany, głęboki, niewielki bo zaledwie 145 cm wysokości, ale na swój wzrost szeroki, o regularnych, długich, lekkich i doskonałych ruchach; jednym słowem okaz bardzo dodatni i wzbudzający zaufanie, że będzie doskonałym reproduktorem w chrestowieckim stadzie. Niestety Sławuta została doszczętnie zniszczona w roku 1917 w czasie bolszewickiej rewolucji, a los stadniny podzielił także jej ostatni właściciel książę Roman Damian Eustachy Sanguszko zabity przez bolszewików na progu własnego domu.

Najcenniejszym synem Ilderima or.ar. okazał się Bakszysz, siwy 1901 Ilderim or.ar.-Parada po Rymnik, hod. Sławuta. Włodzimierz Wnukowski twierdził, że „Z dzieci Ilderima między innymi wyróżniał się Bakszysz oraz klacz Dewiza odznaczona pierwszą nagrodą w dziale klaczy arabskich na wystawie kijowskiej w 1913 r.”Tak Wnukowski opisał Bakszysza ; …bardzo szlachetny, posiadający dużo typu, krótko nożny ogier, o dobrze postawionej łopatce, proporcjonalnym grzbiecie, dobrze rozwiniętym zadzie, postawie nóg bez zarzutu, bardzo prawidłowym i posuwistym ruchu. Posiada dużo żywotnej siły i dobrze przelewa swoje cechy na potomstwo, wymiary 145,168,18,5. Profesor Witold Pruski opisał historię tego ogiera: Przed pierwszą wojną światową został sprzedany do Austrii i stał w centralnej stacji [ogierów]w Drohowyżu. Potem przeniesiony został do Sądowej Wiszni i stąd zabrano go w 1919 r. do Janowa. Był to koń siwy, małego wzrostu, lecz mocnej, krępej budowy. Posiadał dużo szlachetności, był prawidłowy, ze swobodnym ruchem. Ten bardzo żywotny ogier dożył wieku 30 lat.

Matka Bakszysza, Parada była córką cennego Rymnika 1876, u którego w II pokoleniu znajduje się koń tej miary, co Koheilan Abu-Argub or.ar., o którym Wnukowski pisał: …wyróżniał się rzadką szlachetnością, suchością oraz niezwykle posuwistymi ruchami. W III pokoleniu Rymnika, występuje ogier Seglavi Ardżebi or.ar., o którym tenże Wnukowski wspomina, że był, prawidłowej budowy i krwi bardzo wysokiej. Rymnik zasłynął jako ojciec doskonałych klaczy, matek ogierów: Jaskółka 1891 – dała Skowronka 1909, Parada 1895 – Bakszysza 1901 a Delia 1884 – Mazepę 1892. Wszystkie trzy ogiery będące wnukami Rymnika, chociaż pochodziły po tak różnych ojcach, dały bardzo cenne potomstwo.

Bakszysz swoją działalność hodowlaną w dziale czystej krwi rozpoczął w 1920 roku w Janowie, a więc dopiero w wieku 19 lat, gdzie krył klacze do roku 1923 włącznie i dał tu bardzo cenne potomstwo, do którego odniósł się Roman Pankiewicz: Pozostawił z tych lat 10 kapitalnych klaczy z Elegantką 1923, perłą polskiej hodowli na czele. W latach 1924-1928 krył klacze chowane w czystości krwi w stadninie Mariana Zakrockiego w Chrząstowie aby w 1929 roku powrócić jeszcze na rok do Janowa, jednak potomstwo pochodzące z tej stanówki nie dorównało wartością poprzedniemu.

Poza doskonałymi klaczami Bakszysz pozostawił w Janowie czterech synów, których dr Edward Skorkowski tak opisał: o ile klacze wyrównał swoistym typem, to ogiery były różne…Flisakowi każdy zarzuci brak typu, szlachetności i suchości…Nadzwyczaj typowy Fetysz grzeszył brakiem realizmu, spowodowanym płytkim tułowiem i przydługimi pęcinami… Stylowy Fakir jest znów wysoki na nogach i też mało realny, typowy, kształtny, lecz z cofniętym napiąstkiem. Floks, z powodu zupełnego braku klasy (chodziło tu o wyścigi) nie powinien być użytym w hodowli. Dr Skorkowski uważał, że tylko Fetysz i Flisak, powinny być użyte i to do dobranych im partnerek. Tymczasem w hodowli, co prawda z różnymi efektami zostały użyte wszystkie cztery ogiery co jest o tyle istotne, że nawet te które nie przedłużyły rodu męskiego wpłynęły na hodowlę dając cenne klacze matki.

Flisak, siwy 1924 (Bakszysz – Elstera po Ibrahim or.ar.), mimo braków w typie, jako koń dzielny (zwycięzca Derby) został użyty w Janowie w roku 1930 gdzie pokrył trzy klacze, dając między innymi Mokkę 1931 (matkę wywiezionego do USA w 1945 roku ogiera Lotnik). W latach 1931-1932 Flisak był reproduktorem w Pełkiniach, a w latach 1939-1940 w Samborcu, miejscu gdzie Niemcy zgrupowali klacze wybrakowane wcześniej z Janowa skonfiskowane z hodowli prywatnych.

Fakir, kaszt. 1924 (Bakszysz – Hermitka po Hermit or.ar.) krył w stadninach prywatnych: Beheń, Niskołyzy i Wysuczka, ale niczego wartościowego nie pozostawił.

Floks, siwy 1924 (Bakszysz – Kalina po Ibrahim or.ar.) został użyty na niewielką skalę w Bronicach w 1929 roku, a następnie w latach 1941-1942 w Kraśnicy.

Najcenniejszym synem Bakszysza okazał się Fetysz.

Fetysz, siwy 1924 (Siglavi Bagdady po Siglavi Bagdady or.ar.), zdecydował o przedłużeniu tego rodu. Był typowym przedstawicielem rasy i koniem wysokiego gatunku, wybitnie szlachetnym, urodziwym i suchym, o doskonałym ruchu, mierzącym 153 cm. Fetysz wyróżnił się dzielnością wyścigową, wygrywając 3 gonitwy, podczas których wygrał imponującą na owe czasy sumę 10 510 zł. Fetysz rozpoczął karierę stadną w Gumniskach, gdzie stanowił klacze w roku 1929, pozostawiając dwie klacze, które jednak po zakupie do Gumnisk klaczy wyścigowych z Francji zostały sprzedane. W latach 1930-1932 Fetysz krył w Janowie. Dał tam cenne klacze, na czele z Makatą 1931 (od Gazella II) matką ogiera Witraż 1938 (Ofir – Makata po Fetysz). Ogółem w polskiej hodowli koni arabskich Fetysz pozostawił 11 klaczy użytych w hodowli.

Fetysz pozostawił w Janowie również dwa ogiery użyte następnie w hodowli czystej krwi arabskiej, czyli ogiery Miecznik oraz Orjent, a także ogiera półkrwi Marosz, który założył własny ród w ZSRR w dziale koni półkrwi arabskiej.

Fetysza chętnie używali też hodowcy prywatni. W hodowli Bogny Przegalińskiej (Sobota p. Łowicz) dał ogiera Ferencz, siwy 1932 od Gitana po Burgas. Ogier ten został wywieziony w czasie wojny do Niemiec, gdzie krył, a w ramach rewindykacji w 1947 roku, wrócił do Polski.

W latach 1933-1935 Fetysz był używany w innej prywatnej stadninie; Ujazd, skąd pochodzi jego kolejny syn, ogier Adonach 1936 od Fasila po Rasim. Ogiera tego użyto w Niemczech po wojnie w hodowli koni trakeńskich – w latach 1954-1964.

W roku 1936 Fetysz został sprzedany do słynnej stadniny w Trakenach, gdzie działał aż do jej likwidacji w roku 1944. Jako, że w Trakenach utrzymywane były także klacze czystej krwi, Fetysz miał okazję i tam się wykazać, dając ogiera Don Rodrigo 1943 siwy, od klaczy Dangola oo, który to po wojnie trafił do hodowli w Polsce, a postawiony został w SO Książ. Fetysz w hodowli półkrwi w Trakenach pozostawił licznych doskonałych synów i założył własny ród męski funkcjonujący w rasie trakeńskiej do dziś.

Jednym z dwóch janowskich synów Fetysza był Orjent, siwy 1933 (Fetysz – Hebda po Hermit),, który pokrył jedynie kilka klaczy: w roku 1937 w Beheniu i Mirkach, a w latach 1940-1943 w Dobróżku i Radkowie. Potomstwo pochodzące z tych stanówek zaginęło w czasie działań wojennych, a sam Orjent pomimo, że szczęśliwie ocalał, po wojnie nie został użyty w hodowli.

W hodowli natomiast zasłużył się wielce, wymieniony już syn Fetysza Miecznik.

Miecznik, siwy 1931 (Fetysz – Koalicja po Koheilan IV), [2/19 (3-6-3)1]*który rozpoczął karierę stadną w roku 1939 w stadninie Opłytna i krył tam do roku 1941. Już pierwszy jego przychówek okazał się ciekawy, a były to klacze: Mabruta 1940, Sabda 1940 i Panika 1941, które szczęśliwie przetrwały wojnę i założyły własne rodziny. Miecznik wywieziony razem z pozostałymi końmi polskimi do Niemiec został ojcem klaczy Wierka 1944 i Zalma 1944, które Amerykanie potraktowali jako łup wojenny i trafiły po wojnie do USA. Od roku 1948 Miecznik krył klacze w Klemensowie. Trzech synów Miecznika zostało użytych w hodowli: Marabut, Doktryner i Aquinor. Marabut, kaszt. 1942 (Miecznik – Maja po Nemer) urodzony w Opłytnej stanowił polskie klacze przebywające w Niemczech. Z trzech urodzonych po nim źrebiąt do hodowli zostały użyte jego córki: Gałka 1946, oaksistka sprzedana do NRD, oraz Gastronomia 1946, matka klaczy i ogierów zasłużonych w hodowli (m.in. ogiera Gedymin 1968). Doktryner, siwy 1950 (Miecznik – Blaga po Kuhailan Zaid or.ar.) urodzony w Klemensowie, wg. Romana Pankiewicza; był koniem realnym, głębokim, masywnym, dobrze ożebrowanym, na mocnym spodzie. Urodą swą nie dorównywał ojcu. W latach 1954-1956 Doktryner był używany w Michałowie a w latach 1965-1967 w Janowie. Pozostawił w polskiej hodowli w sumie 19 klaczy i 5 ogierów w tym użytego w hodowli Ferrum, c.gn. 1957 (Doktryner – Forta po Kuhailan Abu Urkub). Ferrum urodził się w Michałowie, gdzie też użyto go w hodowli w latach 1961-1962 oraz 1964. Pozostawił 5 córek, z których jedna Cerkaria 1965, zwyciężyła Oaks i pozostała w hodowli.

Kontynuatorem rodu Ilderima or.ar. okazał się trzeci kolejny syn Miecznika – Aquinor.

Aquinor, siwy 1951 (Miecznik – Amneris po Amurath Sahib), [ 2/11(1-0-6-3)]*. Pankiewicz twierdził, że; jego genotyp był cenniejszy niż fenotyp. Aquinor reprezentował raczej typ konia realnego (wym.152-179-19), prawidłowej budowy, nie wyróżniającego się wybitną urodą, ale miał ją zakodowaną i przekazywał ją. Dał wiele koni urodziwszych od siebie, jak: Elkana 1969-czempionka USA i Kanady, Elkin 1966 – czempion USA i Kanady. Aquinor stanowił klacze w Janowie w latach 1960-1966 i w Michałowie w latach 1967-1968. Ogółem pozostawił 14 klaczy i 6 ogierów, z których w Polsce Eleuzis urodzony w Janowie ostatecznie przedłużył ród.

Eleuzis, siwy 1962 (Aquinor – Ellenai po Wielki Szlem), [3/27 (5-5-9-5)]* to ogier urodziwy, kalibrowy (153-180-19), z typową głową i dobrym ruchem, jednak brakowało mu suchości. Stanowił klacze w Janowie w latach 1969-1970, a następnie w 1971r. został sprzedany do USA (zdobył wiceczempionat Kanady). Pozostawił w hodowli 4 klacze i 5 ogierów, z których Engano i Partner zostali użyci w hodowli.

Engano, siwy 1970 (Eleuzis – Engracja po Comet) był suchy, urodziwy z efektownym ruchem. W roku 1978 zdobył tytuł czempiona Europy . W latach 1975-1977 stanowił klacze w Janowie. Pozostawił 5 klaczy wśród których znalazła się Saszetka 1977, która wygrała Oaks i Derby.

Partner, siwy 1970 (Eleuzis – Parma po Aswan), [nie biegał]* był koniem w dużych ramach (152-178-19,0), ale mało suchy i o nieco zbyt krótkim zadzie. Długa szyja i efektowny ruch nie pokrywały wrażenia, że jest to koń raczej w typie półkrwi arabskiej. W latach 1974-1978 był czołowym ogierem w Janowie, w latach 1979-1981 w Michałowie, aby po dwuletniej dzierżawie do Szwecji trafić w roku 1984 na dwa lata do Kurozwęk . Następne lata 1987-1988 Partner krył klacze w Janowie a w latach 1989-1990 był czołowym ogierem w nowopowstałej stadninie w SO Białka. W swojej karierze Partner zdobył tytuły wiceczempiona Polski (1979) i wiceczempiona Europy (Paryż 1979). Pozostawił w hodowli szereg synów, z których w niewielkim tylko stopniu użyto ogiera Fantastyk (Fart) 1978 od Farida, który pozostał bez wpływu na hodowlę, natomiast dwaj inni; Penitent oraz Pesal, dali potomstwo męskie i przedłużyli ród tworząc własne rozgałęziające się linie.

Penitent, siwy 1979 (Partner – Penza po Faher), [2/10(2-2-3-1)]* urodzony w Janowie. Był to koń w dużych ramach (153-175-18,8) o kapitalnym wyróżniającym go ruchu i suchej tkance. W roku 1985 zdobył tytuł czempiona Polski. Jak pisał o nim Roman Pankiewicz: Koń ten potrafi się fenomenalnie pokazać. Wysoko uniesiona głowa, wybitny ruch z charakterystycznym wysokim uniesieniem przednich nóg stwarza wrażenie, że w pewnej chwili oderwie się od ziemi i uniesie w przestworza…. Koń mający wszelkie szanse na czempionat świata w Paryżu. Niestety źle znosi transport, co może zniweczyć szansę.

Penitent był bez wątpienia koniem wyjątkowym, gdyż z tak niewielkiej liczby potomstwa, które w Polsce pozostawił, zrodziły się swoiste dynastie koni pokazowych; ale nie można też zapomnieć, iż był to koń łączący w sobie urodę i dzielność, którą przekazywał dalszym pokoleniom. Wystarczy wymienić chociażby derbistę ogiera Egis czy zdobywczynię nagrody Oaks, klacz Dracenę od Dymisja po Probat.

Pozostawione przez Penitenta w polskiej hodowli córki to; Kawalkada 1986 – Czempionka USA, Dracena 1988 oraz Palba 1985 i Palestra 1986 – Czempionka pokazu w Ammanie.

Pomimo stosunkowo krótkiej kariery hodowlanej w kraju, gdyż już w 1988 roku Penitenta sprzedano do USA, doskonale zapisał się w hodowli dając szereg cennych klaczy. Jego synowie Egis i Eldon przedłużyli też ród.

Egis, siwy 1985 (od Estrada po Burkan), [2/16(7;D)]* hod. SK Michałów, wygrał w 1989 roku Derby oraz Nagrodę Bandosa i bez użycia w polskiej hodowli, został sprzedany do Wielkiej Brytanii. Tam też pozostawia ogiera Hazz, siwy 1994 (Egis od Promise of Pleasure po Sha’ir), hod. P.J.Maxwell. Egis ostatecznie trafia do użycia w Rosji, gdzie w stadninie Chrenowoje zajmuje boks ogiera czołowego. Zostaje tam szeroko użyty i daje szereg doskonałych koni. Łączony z klaczą Kazna po Anchar pięciokrotnie, zostaje też ojcem Kuriera.

Głównie potrzeba zachowania tego rodu, który w Polsce nie jest już nazbyt licznie reprezentowany, a w linii Penitenta brak klasowego potomstwa męskiego, spowodowała w latach 2017-2018 jego dzierżawę, celem użycia na klaczach w Michałowie.

Kurier, siwy 2003 (Egis – Kazna po Anchar), [27 (9-5-3-3)], hod. Chrenowoje to jedyny syn Egisa w rosyjskiej hodowli. Ogier atletyczny, prawidłowo zbudowany, rosły o wys. 159 cm i wysoko nożny, przy tym proporcjonalny i o krótkich lędźwiach w klasycznym typie hadban. Jego matka Kazna –  zwyciężyła w Nagrodzie Mammony, to jedna z najlepszych klaczy w stadninie Chrenowoje, matka (łącznie urodziła 12 potomków) wielu walecznych koni na wyścigowych torach; znany w Polsce Kazbek po Benedick również jest jej synem. Łączona była aż 5x z Egisem, oprócz Kuriera dając jeszcze doskonałą Karmel oraz rajdowego Klerka 2001. W trakcie kariery wyścigowej Kurier biegał 27 razy (9-5-3-3) z których 9 razy zwycięża, w tym o Nagrodę Naseem’a i Nagrodę Aswana, a w Derby Moskwy zajmuje 3-cie miejsce.

Z uwagi na wybitną dzielność wyścigową, w Michałowie użyty został głównie do krycia klaczy o predyspozycjach wyścigowych. Wykazuje się łagodnym charakterem oraz jezdnością. Pożądany rodowód Kuriera w związku z intencją uzyskania kontynuatora rodu powoduje, że otrzymał do krycia również klika klaczy o wybitnej urodzie. Z takiego połączenia urodziły się w Michałowie obiecujące Gibraltar 2018 (Kurier – Gardeja po Eskulap) oraz Clavado, gn. 2019 (Kurier – Cheronea po QR Marc).

Wśród męskiego potomstwa Kuriera zdecydowanie wyróżnia się prywatnej hodowli Gandawiano, siwy 2019 (Kurier – Gandawa po Eldon), hod. Ryszarda Zielińskiego. Jego matka, michałowskiej hodowli klacz Gandawa jest córką ogiera Eldon, dzieki czemu Gandawiano (podobnie jak jego starszy o rok pełny brat Gandawar), jest zinbredowany na ogiera Penitent, co w przyszłości obok obiecującego fenotypu oraz genetycznej dzielności, może okazać się atutem tego ogiera w hodowli.

Penitent w Michałowie poza Egisem, dał jeszcze syna o imieniu Eldon, bez którego dziś trudno sobie wyobrazić polską hodowlę.

Eldon, siwy 1986 (Penitent – Erotyka po Eufrat), [2/10(3-4-1-1)]*po swoim ojcu odziedziczył kaliber oraz ekspresyjny i wydatny ruch. Ogier o saklawiańskim typie i rodowodzie, urzekł urodą sędziów, zdobywając 4 lata po swoim ojcu w 1991 roku, tytuł Czempiona Europy. Rok później sięgnął po najwyższy laur w Janowie Podlaskim, zostając Czempionem Polski, a w kolejnym roku przypadł mu tytuł Wiceczempiona Wielkiej Brytanii. Spuścizna tego, ogiera, jest nieprawdopodobnie bogata dał ponad dwie setki źrebiąt! Dwóch synów Eldona to zwycięzcy Derby: w 2001 janowski Espadero, siwy 1997 (Eldon – Esparceta po Fawor) i w 2006 hodowli Tarus Arabians Eliat, siwy 2002 (Eldon-Eleuzyna po Wermut). Kontynuatorem rodu został janowski Piaff, którego urodziła jedna z najpiękniejszych klaczy tej stadniny Pipi. Eldon pozostawił w hodowli także cenne córki, między innymi klacze takie jak Epruwetka 1993, Persenkówka 1993 czy Anegdota 1997.

Piaff, siwy 1997 (Eldon od Pipi po Banat), [2/20(2)], który, podobnie jak ojciec i dziadek, łączy urodę z dzielnością. Na torze biegał przez 2 sezony, biorąc udział w 20 gonitwach i dwie z nich wygrywając. W 2005 roku zdobył tytuł Czempiona Polski Ogierów Starszych w Janowie Podlaskim, a w 2007 doskonale pokazał swoje umiejętności pod siodłem, zdobywając tytuł Wiceczempiona Scottsdale Arabian Show w kategorii Sport Horse In-Hand Stallion. Także w Polsce startował z powodzeniem w odbywających się w Janowie konkurencjach pod siodłem. O ile Piaff dał do hodowli kilka cennych klaczy to jako następców pozostawił średniej klasy ogiery; Alert i Albedo, obydwaj hod. Janów Podlaski oraz Echo Apollo 2006 (Piaff – Echo Kalisto po Pamir) hod. SK Chrcynno-Pałac. Alert i Albedo zostały wykorzystane w hodowli dość szeroko (Michałów), przy czym jedynie Albedo pozostawił jedną wartościową klacz, a Echo Apollo został sprzedany za granicę bez szerszego użycia w hodowli. Albedo również nie został użyty w dalszej hodowli, sprzedany pozostał w kraju.

Alert, siwy 2005 (Piaff – Andaluzja po Sanadik El Shaklan), [2/10(0)] który urodził się w Janowie Podlaskim, początkowo budził dużą nadzieję na to by zostać w przyszłości kontynuatorem rodu męskiego Ilderim or.ar. – zdobywając tytuł Czempiona Polski Ogierów Młodszych oraz tytuł Top Five Czempionatu Europy Ogierów Młodszych z 2006. Niestety nadzieje te jak do tej pory zawiódł.

Albedo, sk.gn. 2006 (Piaff – Albigowa po Fawor), (nie biegał) w sezonie 2011 i 2012 stanowił w Michałowie. Pokrył sporo klaczy jednak zaledwie przeciętna Wkraza 2012 i dobra Elissima 2013 od Embla, zostały włączone do hodowli. Jako zbyt mało typowy, sprzedany bez dalszego użycia.

Drugim synem Partnera, który przedłużył ród jest Pesal. Co ciekawe różnica wieku pomiędzy Penitentem (1979) a Pesalem (1991) wynosząca 12 lat jest przykładem cierpliwości w pracy z rodami męskimi, która cechowała ówczesnych hodowców a w późniejszym czasie została zarzucona.

Pesal, siwy 1991 (Partner – Perforacja po Ernal), [2/14(2)], urodzony w Białce, wywodzi się z bardzo cennej rodziny żeńskiej klaczy Szamrajówka 1810, która dała już szereg ogierów. Cechował się charakterystyczną urodą, dzięki której rozpoznawalny był z daleka. Pesal zdecydowanie wyróżniał się wybitnym saklawiańskim typem z lekką nutą żeńskości. Niemniej był to ogier niezwykle poprawny, prawidłowy, z doskonałym arabskim bukietem oraz charakterystyczną dla tego rodu skłonnością do otłuszczania. Wcześnie przybrał mlecznobiały odcień maści siwej, na której tle wyraźnie odcinały się duże czarne oczy. Krótka głowa, z głębokim ganaszem, piękny łuk szyi i efektowny ruch – z triumfalnie powiewającym ogonem i charakterystycznie rozwianą grzywą, to były jego znaki rozpoznawcze.

Na Wiosennym Młodzieżowym Pokazie w Michałowie dwuletni Pesal, jako pierwszy koń hodowli białeckiej, nie tylko wygrał swoją klasę, ale i Młodzieżowy Czempionat Polski. Finezyjnej urodzie Pesala towarzyszył przyjazny i łagodny charakter. Przypisywano mu nadmierną delikatność, a nawet „żeńskość”, ale na torze biegał dwa sezony i wygrał dwie gonitwy. Po próbie dzielności uzyskał nawet jeszcze lepsze wyniki pokazowe – w 1996 Wiceczempionat Polski i Pucharu Narodów w Akwizgranie, a w 1997 Czempionat Polski i Best In Show.

W 1996 wcielony do hodowli, użytkowany był w Białce, Michałowie i Tarus Arabians. W Michałowie Pesal pozostawił klacz Złota Orda, 1999 (Pesal – Zagrobla po Monogramm), matkę ogiera Złoty Medal i babkę młodzieżowego wiceczempiona Europy 2020, ogiera Ptolemeusz, siwy 2018. Kryjąc klacze hodowców prywatnych Pesal pozostawił doskonałe siwe córki jak Bagatela, 2001 od Braminka po Elef, Filipinka, 2001 od Flecistka po Endel, Wiola da Gamba 2001 od Wizyta po Wermut oraz jednego ze swoich najlepszych synów ogiera Girlan Bey.

Girlan Bey, siwy 2002 (od Gracja-Bis), hod. PP. Bogajewiczów, SK Niewierz to Młodzieżowy Czempion Polski i Wiceczempion Świata Ogierów Młodszych. Girlan Bey zwyciężając w roku 2003 w Młodzieżowym Czempionacie Polski był pierwszym po II wojnie światowej zdobywcą tego tytułu hodowli i własności prywatnej. Należy podkreślić również, że wyhodowanie ogiera Girlan Bey przez M.Bogajewicza było ukoronowaniem jego drogi hodowlanej, ponieważ także matka Girlan Beya klacz Gracja-Bis 1995 (Monogramm – Grenada po Set) była hodowli i własności M.Bogajewicza. Girlan Bey niestety użyty w niewielkiej skali w Polsce nie pozostawił znaczącego potomstwa.

Pesal łącznie w Polsce spłodził 124 szt. potomstwa, któremu w większości przekazał urodę, dobry charakter i model maści siwej, pod względem której był homozygotą – źrebięta po nim przeważnie bielały jeszcze pod matkami.

W 2003 Pesal został sprzedany do stadniny Klarenbeek w Holandii, gdzie zdobył Czempionat tego kraju, ale w roku 2005 wrócił do Polski w dzierżawę. Został użyty w Janowie i niejako „rzutem na taśmę” dostał tam najlepszą janowską klacz o wybitnej urodzie – Palmetę. Z tego połączenia urodził się kolejny po Piaffie kontynuator rodu, tym razem w linii Pesala siwy Palatino.

Palatino, siwy 2006 (od Palmeta po Ecaho), [1/9(2)] Dzięki wybitnym przodkom tak ze strony ojca jak i matki Palmety, prezentuje coraz rzadszy dziś typ konia o klasycznym polskim rodowodzie oraz cechach charakteryzujących polskie araby: arabski bukiet będący wypadkową efektownych chodów, łabędziej szyi i wspaniałej odsady ogona oraz ciemne oko z piękną głową i suchą konstytucją. Okazał się też dzielnym; biegającym jeszcze lepiej od ojca, a i urodą przypominający utytułowanych rodziców – w 2012 Czempion Polski Ogierów Starszych, a w 2014 Czempion Pucharu Europy w Pradze. Jego dobry charakter potwierdza wieloletnie użytkowanie i starty w konkursach sportowych dla koni arabskich i odnoszone wielokrotnie sukcesy. Matką Palatino jest jedna z najjaśniejszych gwiazd janowskiej stadniny klacz Palmeta 2001 (Ecaho – Pilica po Fawor) – Młodzieżowa Czempionka Polski i Best in Show z 2003 roku oraz Czempionka Polski Klaczy Starszych i Best in Show z roku 2012 nagrodzona w roku 2015 prestiżową Nagrodą WAHO. Palmeta jedna z najwybitniejszych przedstawicielek rodziny żeńskiej Szamrajówka 1810, okazała się matką czempionów (Palatino po Pesal , Palabra po Enzo, Palatina po QR Marc, Patria po Eden C oraz Paris po Kahil Al Shaqab ). Palatino odziedziczył po obojgu rodzicach urodę oraz pewien charakterystyczny dla polskich koni rodzaj saklawiańskiej urody ale wydaje się, że pomimo pokazowych sukcesów nie trafił na dobry dla siebie czas, w którym do głosu doszły modne, pokazowe ogiery zagraniczne. Reprezentując typ realnego i głębokiego konia, stoi obecnie w boksie macierzystej stadniny, niemal w hodowli niewykorzystywany. Użyty został jednak w hodowli prywatnej, dając obiecującego siwego syna Mohort, 2020 (Palatino – Malowana Lala po Empres). Wobec braku synów Palatino w hodowli państwowej, ogierek ten daje nadzieję na przedłużenie tego odgałęzienia rodu Ilderima, tym bardziej, że jego matka, czysto polska klacz z rodziny żeńskiej Sahara or.ar., jest jednocześnie prawnuczką janowskiej Mammony.

Ród ogiera Ilderim or.ar.1894, imp.1900 Sławuta, który odegrał w polskiej hodowli bardzo ważną, za sprawą swoich doskonałych reprezentantów rolę, to jednak w chwili obecnej, jest reprezentowany wyłącznie przez odgałęzienie poprowadzone przez Partnera, tak nielicznie, że należy uznać go za zagrożony. Co prawda w stajniach stadnin państwowych stoją kontynuatorzy rodu czyli: Piaff, wraz z synem Alertem oraz Palatino, ale ogiery te nie są już używane w hodowli z uwagi na zapatrzenie w ogiery zagraniczne i brak spektakularnego pokazowego potomstwa. O ile Piaff już spełnił swój obowiązek pozostawiając Alerta to biorąc pod uwagę wiek Alerta – urodzony w 2005 roku, a także szansę jaką otrzymał kryjąc klacze w Michałowie; albo ogier ten nie trafił na właściwe połączenia albo nie jest w stanie dać lepszego od siebie następcy i na przedłużenie rodu przez tego ogiera, nie należy zbyt mocno oczekiwać. Z kolei Palatino mając wielki potencjał hodowlany i w fenotypie i rodowodzie, będąc synem jednej z najpiękniejszych janowskich klaczy, nie ma szansy się wykazać ponieważ nie jest w macierzystej stadninie dopuszczany do stanówki. Można jednocześnie założyć, iż janowskie stado klaczy nie jest odpowiednie dla Palatino i powinno się poszukać dla niego klaczy obcych hodowli, w tym w hodowli prywatnej. Na efekty użycia w polskiej hodowli ogiera Kurier trzeba wprawdzie jeszcze poczekać kilka lat, ale jego dorastające potomstwo męskie daje skromną nadzieję na sukces i kontynuację rodu.

We współczesnej, wspomaganej biotechnologią hodowli, rola ogierów w jej doskonaleniu jest decydująca. Inseminacja umożliwiła niemal nieograniczony wpływ pojedynczych, wybranych ogierów na hodowlę. Ogiery wyrastające ponad swoje stado, często wpływają także na populacje obce, a reproduktory zdolne do kontynuacji linii męskiej świadczą o sile i jakości danej hodowli.

Hodowla to nie tylko klacze

W Polsce do niedawna panowało niezachwiane przeświadczenie o wysokiej pozycji polskiej hodowli, a świadectwem tego miały być sukcesy w sprzedaży aukcyjnej polskich koni arabskich, w tym głównie klaczy. Choć słuszne jest niemieckie powiedzenie, że „hoduje się klaczami”, to przedmiotem „obrotu” świadomych hodowli, są głównie ogiery, gdyż najlepsze klacze pozostają w domu. Nie jest celem niniejszego artykułu analiza sprzedaży aukcyjnej polskich koni arabskich w XXI wieku, albowiem stosunkowo łatwo można sięgnąć do ich wyników, gdzie tzw. rekordy cen, czyli rozpalające wyobraźnię kwoty zdarzały się, ale zaledwie raz na 10 lat. Pominąć tu też należy tzw. analizę opłacalności sprzedaży, czyli koszt poniesiony (przez stadniny państwowe) na uzyskanie tego przychodu, który obciążony jest sprzedażą setek koni w tym wałachów za ledwie kilkaset lub co najwyżej kilka tysięcy euro za sztukę. Zatem od wielu już lat polska hodowla dla innych, była dostarczycielem materiału żeńskiego, a nie męskiego. Niestety sprzedaż najlepszego materiału żeńskiego należy nazwać „upustem krwi”, natomiast męskiego czerpaniem energii z niewyczerpanych, bo odnawialnych źródeł, niczym jak ze słońca czy też wiatru, jakim jest produkcja nasienia. Swoistym strzałem w tył głowy dla polskiej hodowli był proceder masowej wyprzedaży embrionów od elity polskiej hodowli w latach 2007-2015, który ten upust zmienił w wylewającą się rzekę w postaci sprzedanych nie mniej niż 96 zarodków elity polskich klaczy czystej krwi.

Konie za milion euro

Nie wdając się w ocenę potrzeby i słuszności sprzedaży klaczy osiągających cenę ponad miliona euro (Kwestura, Pepita i Perfinka) – cena sugeruje, że są niemal najlepszymi na świecie. Wydaje się zatem, że dla hodowcy to właśnie sprzedaż klaczy (skąd jednak brać kolejne najlepsze na świecie?) stanowić może źródło finansowego sukcesu. Przychód ten jednak możemy porównać do sprzedaży nasienia ogiera porównywalnej, wysokiej klasy. Hodowcę koni arabskich nie zdziwi cena stanówki wynosząca 3 tys. euro (na aukcji w Katarze w lutym br. stanówkę Gazalem sprzedano za 20 tys. euro), ani sprzedaż nasienia popularnego ogiera w ilości ok. 100 porcji rocznie. Zatem handel nasieniem wysokiej klasy ogiera przynieść może rzeczony milion euro w 3 lata, przy czym źródło przychodu w postaci konia, nadal pozostaje w rękach właściciela i nadal też może dla niego pracować. Może zatem tylko z tego ekonomicznego powodu warto dysponować klasowym ogierem? Posiadanie w dostatecznej ilości ogierów tzw. własnych, na dodatek pożądanych i używanych też w hodowlach obcych, jest zatem zawsze świadectwem ekonomicznego sukcesu hodowcy, ale przede wszystkim jakości hodowli, którą reprezentuje. Mając zatem na uwadze powszechną świadomość wysokiej jakości polskiej hodowli, próba wskazania klasowych ogierów hodowli własnej jest bardzo trudna. Oczywiście wymienić można jako klasowe ogiery własne; 28 letniego Eksterna czy też znacznie młodsze, ale już dojrzałe ogiery Equator czy Pogrom, a w ostatnich latach też ogiera Morion. Jednak tak pozycja jak i etiologia wymienionych ogierów w polskiej hodowli jest różna, a ich wpływ na hodowle obce jest ledwie tylko symboliczny. Nie brak natomiast wpływowych ogierów w hodowli światowej, gdzie najciekawszym przypadkiem jest młoda hodowla katarska. Hodowla ta dysponuje plejadą klasowych ogierów, których „ojcem” jest przede wszystkim rówieśnik Eksterna, Gazal Al Shaqab.

Ekstern kontra Gazal Al Shaqab

Gdyby Bogdan Ziętarski z podróży, podczas której odwiedził też Egipt, przywiózł zamiast Kuhailan Haifi, egipskiego Mansoura, być może Gazal urodziłby się w Polsce. Jednak to Kuhailan Haifi założył w Polsce linię, która w początkowym momencie dzięki synom Ofira, mocno wpłynęła na polską hodowlę i trafiła też do USA. Analogicznie jak wnukowie Kuhailan Haifi (Witeź, Wyrwidąb), do USA trafił też wnuk Mansoura Morafic. Po latach potomkowie obu ogierów; Kuhailan Haifi oraz Mansoura, powrócą do ojczyzn swych przodków: z rodu Kuhailan Haifi, ogier Monogramm idzie do polskiej stadniny, bazującej na dorobku przedwojennych polskich hodowców, założonej w 1953 roku Stadniny Koni Michałów, a z rodu Mansoura źrebna ogierem Anaza El Farid, klacz Kajora (po Kaborr), idzie do Zatoki Perskiej, do młodej, bo sformowanej w 1992 roku stadniny Al Shaqab w Katarze. Dzięki wymienionym importom, w Polsce w 1994 roku rodzi się Ekstern, a w Katarze rok później rodzi się Gazal Al Shaqab. Jedynie jeden sezon dzieli datę urodzenia tych epokowych dla swych stad, ogierów. Są zatem wytworem swoich czasów i niemal jednocześnie wchodzą do hodowlanego świata. Start jednak wydaje się nierówny, gdyż Anaza El Farid, daje w Al Shaqab jednego tylko ogiera, a sprowadzony do Polski Monogramm, daje w Michałowie hodowlaną serię znakomitych ogierów. Bezsprzecznie zatem ród Kuhailana zdeklasował na starcie ród Mansoura, choć Katar dochowuje się nie tylko epokowego Gazala bowiem w tym samym roku rodzi się tam także inny wybitny reproduktor: Al Adeed Al Shaqab. W Michałowie rodzi się liczna stawka synów Monogramma: Fernando, Norman, Poker, Emfatyk, Furiat, Erald, Dębowiec, El Mundo, Empres, Kordelas, Western, Ganges oraz oczywiście Ekstern.

Tymczasem w Katarze rodzi się jeden jedyny Gazal. W Polsce dzięki importowi Monogramma oraz trafnym jego wykorzystaniu, rodzą się chwytające za oko, a więc łatwo sprzedawalne konie w tym ogiery. Monogramm niestrudzenie płodzi w Michałowie potomstwo w łącznej liczbie 153 ogierów i klaczy. Część klaczy włączane jest do stada, natomiast ogiery w większości, z oczywistych względów, idą na sprzedaż. Ostatecznie w stadninie pozostają Ekstern oraz Ganges, z tym że po odejściu na emeryturę Ignacego Jaworowskiego w Michałowie stawia się początkowo, jak się później okazało błędnie, na Gangesa jako sukcesora linii. Ekstern zanim jednak rozpoczął swą karierę w macierzystej stadninie, zostaje wydzierżawiony za granicę, gdzie ostatecznie swoimi sukcesami pokazowymi i jakością potomstwa wysuwa się na czoło spośród synów Monogramma. Kolejne pokolenie rodu Kuhailana, obiecujący synowie Eksterna: Epicentrum i Celsjusz idą jednak do sprzedaży. Pomimo tego ród na początku wieku nie wydaje się w żaden sposób zagrożony. Dostatek ogierów wydaje się niewyczerpany i być może z tego powodu kolejne ogiery, jako następcy Eksterna, w stadninach państwowych są odrzucani. Najlepszy z nich, michałowski ogier Esparto (ojciec Perfinki) zostaje za ledwie symboliczną kwotę wydzierżawiony do Niemiec, gdzie na skutek ochwatu pada, będąc tym samym ostatecznie straconym dla polskiej hodowli.

Konkurenci z Bliskiego Wschodu dominują

Tymczasem w prywatnych stadninach rodzący się synowie Eksterna, ze zmiennym powodzeniem używani są przez hodowców: Dekstern, Ensenator, Psyche Ares, Gatito czy też Pasot. W czasie, gdy synowie Eksterna kryją już za granicą, zaledwie 5 letni Gazal dochowuje się swego następcy; w 2000 roku rodzi się Marwan Al Shaqab. Ogier, który aktywny jest do dziś, staje się ojcem plejady gwiazd; EKS Alihandro, Hariry Al Shaqab, Kahil Al Shaqab, Wadee Al Shaqab, a przede wszystkim ogiera FA El Shawan, ojca ogiera FA El Rasheem. Synem Marwana jest też sprowadzony do Belgii z USA, szeroko użyty w Polsce QR Marc. Ogiery te stanowią dziś o ogromnej przewadze bliskowschodnich stadnin nad światem. Żadna ze światowych hodowli nie może się wykazać zbliżoną co do jakości w takiej ilości stawką ogierów. Potomkowie Gazala stanowią dziś podstawę programu hodowlanego stadniny Al Shaqab i jedynie stadnina Dubai Stud (ZEA) może poszczycić się stawką reproduktorów o podobnym potencjale. W Dubai Stud z linii Gazala wywodzą się takie ogiery jak FA El Rasheem, D Seraj, D Nayel, D Kaheel oraz inne młode ogiery w kolejnym już pokoleniu, doskonale rokujące na przyszłość. To Gazal i jego potomkowie wyznaczyli standardy rasy. Jedyne klasowe, czyli o pożądanym dziś typie, polskie ogiery Pogrom i Equator po QR Marc, czy Morion po Kahil Al Shaqab to także potomkowie Gazala. Gazal zgodnie z rotacją pokoleń doczekał się już swojego co najmniej czwartego pokolenia ogierów uznawanych w świecie za wybitne. Tymczasem niewykorzystani synowie Eksterna nie przedłużyli linii Kuhailana. Przez ponad 20 lat pomimo uznanej już jakości tego ogiera, żaden z jego synów nie został użyty z zamysłem kontynuacji. Dopiero w 2018 roku rodzi się w Michałowie syn Eksterna, którego użycie związane jest z myślą o przedłużeniu linii. Na tej podstawie wydawać by się z pozoru mogło, że ród Kuhailana Haifi albo utracił swe siły witalne, albo zupełnie nie przystawał do zmieniającego się świata. Przeczą temu jednak ogiery zagraniczne z tego rodu; dzielny Ontario HF po Monarch oraz w szczególności dwukrotny narodowy czempion Brazylii, a syn Dębowca (po Monogramm) ogier El Jahez WH.

Rodzina Czempionów Świata

Trudno dziś powiedzieć czy wobec odejścia koni arabskich od prób dzielności, a więc od obiektywnej możliwości sprawdzenia co do jakości i porównania – potomstwo Gazala jest lepsze od potomstwa najsłynniejszego w ostatnich czasach przedstawiciela tego rodu, Eksterna? Wiadomo jednak, że to Gazal Al Shaqab właśnie, wyznacza dziś standardy rasy w taki sposób, że polskie kuhailany wydają się końmi z innej epoki. „Gazal pozostawił wiele fantastycznego potomstwa. (…) stał się symbolem i wyznacznikiem nowoczesnego, oczekiwanego i poszukiwanego typu konia arabskiego”. (Anna Stojanowska, „Al Shaqab i jego potomstwo”, Świat Koni, 03/2018).

Zaledwie w ograniczony sposób użytkowany był sam Ekstern jak i jego potomstwo co zmniejszało szanse rodu na rozwój. Dodatkowo mając dostęp do Gazala, sprowadzono go do Polski, który osiągnął na miejscowych klaczach spektakularne sukcesy. „Wielokrotnie podkreślane zaufanie, jakim obdarzono Gazala, zapraszając go do Polski, zanim został szeroko rozpoznawanym gwiazdorem…” (Anna Stojanowska, Świat Koni, 03/2018). Myli się jednak Stojanowska sugerując, że sprowadzeniu Gazala do Polski towarzyszyć ma zatem legenda błysku geniuszu związana z odkryciem gwiazdy. Jak pisze Jeffrey Wintersteen: „Kiedy Gazal Al Shaqab w 2002 roku przybył do Polski miał już na koncie poważne osiągnięcia pokazowe, a wśród nich tytuł Czempiona Świata.” (Jeffrey Wintersteen, Gazal Al Shaqab, źródło: pzhka.org.pl). Gazal przychodząc do Polski nie tylko miał za sobą sukcesy pokazowe, ale już także jako reproduktor. Wówczas to jego 2 letni syn Marwan Al Shaqab, zdążył zgarnąć Złoty Medal Ogierów Młodszych Czempionatu Świata, stając na tym samym co ojciec ringu, w Paryżu w 2002 roku (powtórzył wynik z roku poprzedniego, jako roczny ogier również wybrany Czempionem Świata). Nie podjęto zatem walki, a wręcz przeciwnie; sprowadzenie do Polski Gazala, kiedy to był już czempionem świata i ojcem czempiona świata, oznacza ni mniej ni więcej, ale kapitulację polskiej myśli hodowlanej, zboczenie z własnej drogi i podążanie drogą wytyczoną przez innych. Nie byłoby w tym może nic złego, gdyż uszlachetnianie to w hodowli rzecz powszechna i sposób na postęp, jednak pomimo świetnego dopasowania się tego ogiera do polskich klaczy i pozostawienia plejady tzw. pokazowych gwiazd, jest problem z kontynuacją męskiej linii. Oczywistym tu jest osłabnięcie efektu heterozji, jaki wykorzystany został świadomie lub nie w momencie krycia Gazalem.

Amerykański dziennikarz i hodowca Jeffrey Wintersteen wskazuje we wspomnianym wyżej artykule: „(…) tak wybitne przedstawicielki jego potomstwa, jak Pianissima czy Emandoria, świadczą dowodnie, że i w tym przypadku wystąpił pozytywny efekt heterozji.” Jak już wiadomo ani Pianissima, ani Emandoria, nie dały potomstwa zbliżonego jakością, co nadaje temu stwierdzeniu praktycznego udowodnienia. Tak więc po początkowych sukcesach krwi Gazala, kolejne generacje urodzone w Polsce, nie wyróżniają się w spektakularny sposób; brak synów Pegasusa, Drabanta, Eola, Equifora, czy Pomiana. Jedynie Eryks dał syna użytego w hodowli Chimeryka, który jako słabszy od ojca, nie ma szans na przedłużenie linii.

Tymczasem w macierzystej stadninie kolejne generacje Gazala i to nie tylko rewelacyjny syn Marwan, kontynuują jego passę. Stacjonujący w tym sezonie w Stadninie Koni Białka ogier D Kaheel, to czwarte pokolenie potomne Gazala. Ogier reprezentujący jakość niedostępną dla żadnego polskiego rówieśnika, uważany jest za jednego z najlepszych synów FA El Rasheema, wnuka Marwana. Także w Białce stacjonuje potomek Eksterna, ale dopiero pierwsze pokolenie potomne, czyli jego syn Falset. Tak więc w Białce spotykają się reprezentanci dwóch wielkich i ważnych dla swoich hodowli rodów, reprezentujący jednak odmienne generacje potomne wielkich rówieśników; Eksterna i Gazala. Czasem jedno pokolenie stanowi o przewadze, bowiem każde następne to owoc starań i wiedzy hodowcy, tu natomiast mamy do czynienia z różnicą aż 3 pokoleń; spotkał się syn Eksterna i praprawnuk Gazala. Po Eksternie urodziło się ponad 250 ogierów, z których nieliczne użyte były w polskiej, a szczególnie państwowej hodowli. Do tych nielicznych należały; Esparto 2002 (od klaczy Ekspozycja po Eukaliptus) i Epicentrum 2002 (Escalona po Eldon). Z niewyjaśnionych przyczyn szybko kończyły one karierę hodowlaną w kraju, aby być eksportowanymi lub dzierżawionymi. Odmiennie niż Gazal, Ekstern ok. roku 2017 stał się bezpłodny, a więc nie ma nadziei na kolejne potomstwo. Gazal kryje do dziś, a jego nasienie jest ciągle, choć niezwykle drogie, to jednak dostępne. Ze zdziwieniem należy przyjąć fakt o braku decyzji zamrożenia nasienia ogiera Ekstern. Nasienie takie znajduje się w Belgii, ale nie u nas w Polsce.

W hodowli prywatnej funkcjonuje jeszcze kilku synów Eksterna; Gatitio 2010 (Galaktyka po Grafik) hod. Piotra Podgórnego czy Pasot 2015 gn. (Pasyma po Piaff), hod. Lecha Błaszczyka, także Dekstern, Ensenator czy Psyche Ares, lecz trudno tu mówić o jakimkolwiek wpływie tych ogierów na hodowlę. Pomimo początkowych sukcesów Eksterna i pozostawieniu wielu synów, nie zostali oni wykorzystani w taki sposób, aby poprowadzona została jego linia męska. Choć czynni są synowie Eksterna, to w zasadzie nieznani są jego wnukowie. W czasie kiedy wnuki Gazala zawojowywały już pokazowy świat, synowie Eksterna nadal rozjeżdżali się po świecie bez wpływu na polską hodowlę. Zapewne wyznaczenie nowych standardów przez ród Gazala (jego synów i córki) stanowiło powód zlekceważenia krwi Eksterna, i uznanie go w powszechnej opinii za ojca matek. Jednak w hodowli jest to dosyć łatwa i wygodna wymówka w przypadku braku godnego lub co gorsza niezauważonego następcy. Mając do dyspozycji zagraniczne, gotowe ogiery, zaprzestano pracy nad własnymi. Jesteśmy obecnie świadkami rezultatów tej polityki hodowlanej, gdzie polska hodowla nie dysponuje ogierami własnej hodowli, a już w szczególności takimi, które by miały wpływ na dalsze kształtowanie rasy. Dając sobie narzucić model konia do jakiego się dąży, polska hodowla skazana została na ciągłe importy i realizację cudzych koncepcji. Oczywistym jest zatem brak możliwości konkurowania z końmi bliskowschodnimi, na których w znacznym stopniu opiera się już także państwowa hodowla.

Z błędami, jakich dopuszczono się w czasach Gazala, przyszło się mierzyć współczesnym hodowcom, często bez wsparcia, wiedzy oraz czasu. Polska hodowla zatrzymała się wspominając minioną wielkość i to minioną wraz z wyprzedażą potomstwa Eksterna. Ogiery zmieniają hodowlany świat, ale w zależności od słuszności hodowlanej koncepcji tworzą tak jak Gazal epokę lub jak Ekstern zmarnowany błysk hodowlanego geniuszu.

Wypowiedzi pochodzą z artykułów:

1. A. Stojanowska, Al Shaqab i jego potomstwo, Świat Koni, 03/2018
2. J. Wintersteen, Gazal Al Shaqab, pzhka.org.pl

Jedną z groźniejszych chorób, jaka na przestrzeni wieków dotykała polskie konie była tzw. „czerwona zaraza ze wschodu”*. Nieopisana w podręcznikach chorób koni, wielokrotnie siała spustoszenie wśród polskich stad.

Utrata odporności

Kiedy w 1772 roku Rosja, Prusy i Austria dokonały I rozbioru Polski rozpoczął się proces niszczenia istniejącej od prawie 400 lat Rzeczypospolitej, która była państwem niezwykłym, znacznie wyprzedzającym swoje czasy. Oparta na porozumieniu pomiędzy stanami, zawarta w 1569 roku unia lubelska pozwoliła na stworzenie federacji złożonej z równoprawnych członków. Jej początki sięgały roku 1385, kiedy Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie zawarły unię personalną. W efekcie powstała Rzeczpospolita Obojga Narodów, której „złoty wiek” był także okresem dynamicznego rozwoju hodowli koni w całym państwie. Equus Polonus był pomiędzy XVI a XVIII wiekiem najwyżej cenionym w Europie koniem. Do tego stopnia, że w latach wielkich wojen z Turcją i Tatarami król Władysław IV wprowadził zakaz eksportu polskich koni, które były chętnie kupowane przez kraje ościenne. Kolejne rozbiory, a następnie wojny napoleońskie, spowodowały pierwszą falę upadku hodowli koni na ziemiach Rzeczypospolitej. Z tego powodu na potrzeby wschodniego zaborcy powstała pierwsza państwowa stadnina, zlokalizowana we wsi Wygoda koło Janowa Podlaskiego. Większość stadnin magnackich w zaborze rosyjskim przestała jednak istnieć lub też jedynie w znikomym stopniu była w stanie podnieść się z upadku. Sytuacja ekonomiczna w zaborze rosyjskim nie pozwalała na rozwijanie przez Polaków kosztownej hodowli, a po upadku Powstania Listopadowego, a następnie Styczniowego próbowano hodowlę koni na ziemiach polskich ograniczać, a nawet zabraniać szlachcie posiadania koni ze względów o znaczeniu strategicznym. Jedynie nieliczne – legendarne dziś z tego powodu stadniny takie jak Sławuta, Biała Cerkiew, Sachny, Jarczowce, Antoniny czy Gumniska trwały i pielęgnowały hodowlę koni i w efekcie tego w drugiej połowie XIX wieku osiągnęły wysoki poziom hodowlany szczególnie widoczny w hodowli koni czystej krwi arabskiej.

Pierwsza fala

Przyszła wraz z bolszewicką rebelią przezwaną rewolucją, która spowodowała zniszczenie rozwijającej się nieprzerwanie od kilku wieków hodowli koni na wschodnich kresach ziem polskich. Zagładzie uległy stada Sanguszków, Potockich, Branickich, Dzieduszyckich i wiele innych. Na terenach Polski południowej, gdzie również przed I wojną światową istniało wiele hodowli koni czystej krwi arabskiej, ocalało niewiele koni. Los zgotował tym hodowlom tragiczny koniec. Tak zagładę Sławuty w listopadzie 1917 roku opisał w „Księdze stadnej” dr Skorkowski: „Przestała istnieć sławna stadnina w Chrestówce, rozgrabiona przez hordy bolszewickie w roku 1917. Przestała istnieć wraz ze wspaniałą rezydencją polską na kresach Sławutą, na której gruzach, wierny do ostatka swej ziemicy, zginął nie szczędzony przez dzicz bolszewicką, ponad osiemdziesięcioletni starzec – Roman ks. Sanguszko”.

W wydanej w 1922 r. książce pt. „Pożoga”, Zofia Kossak-Szczucka (1889–1968), (wnuczka malarza Juliusza Kossaka), opisała los stadniny w Antoninach, której unicestwienie w 1918 roku widziała na własne oczy. Tylko dwadzieścia urodzonych w Antoninach arabów ocalało od zagłady. Dr Edward Skorkowski we wstępie do I tomu „Polskiej księgi stadnej koni arabskich” (1926) pisał: „Ze stadniny antonińskiej pozostaje zaledwie to, co oddana swym pracodawcom służba ukryła w lasach przed rozjuszoną bolszewickimi zasadami tłuszczą. Obecnie ta reszta, po pozostaniu antonińskich włości po stronie sowieckiej, znajduje się w Beheniu na Wołyniu, majątku kupionym przed paru laty przez obecnych właścicieli stadniny antonińskiej Romana i Józefa hr. Potockich”.

Ofiarą czerwonej zarazy, padło także wiele innych stadnin. Obok zasłużonej Sławuty czy wspaniałych Antonin, Sachn czy Jezupola, w Białej Cerkwi Branickich, jak podał Skorkowski, ponad sześćdziesiąt klaczy arabskich poszło w 1918 r. pod karabin maszynowy – jako „końska arystokracja”. Prowadzona nieprzerwanie przez 115 lat (od 1803) białocerkiewska księga stadna, w której zapisywano stan liczbowy, pochodzenie poszczególnych koni i ewidencję sprowadzanych ogierów, zaginęła.

„Tak przepadł dorobek kilku pokoleń hodowców z lat 1778–1918 i wszystko należało rozpocząć od nowa” – podsumował rozdział poświęcony temu okresowi prof. Witold Pruski, a dr Skorkowski stwierdził: „Zaledwie 10% przedwojennego stanu naszej hodowli arabskiej zostało uratowane: z przeszło 500 klaczy matek naszych stadnin arabskich – zaledwie 56 zostało wpisane do Działu I. Polskiej Księgi Stadnej koni arabskich. Te 56 klaczy to podwalina hodowli polskiego araba, z której się ona odrodzi – bo zginąć nie może, skoro dała Melpomenę i Skowronka”.

Przesunięcie granic po I wojnie zdecydowało o tym, że wiele stadnin, zwłaszcza kresowych, już się nie odrodziło. Powstawały nowe stadniny prywatne, które mimo, że nie dysponowały ani wysokiej jakości materiałem hodowlanym, ani choćby zbliżonym do dawnych stadnin kresowych potencjałem ekonomicznym w okresie 20 lat do wybuchu II wojny światowej osiągnęły bardzo wysoki poziom. Trudno dziś wyobrazić sobie światową hodowlę bez Amuratha Sahiba 1932 ojca Araxa, wyhodowanego przez Teresę Raciborską w Breniowie, czy Bałałajki 1941 pp Bąkowskich z Kraśnicy, matki Baska i Bandoli.

Książę Roman Sanguszko z Gumnisk, spadkobierca hodowli sławuckiej, zaangażował wielkie środki, by przywrócić świetność swej hodowli, z której I wojnę przetrwało zaledwie osiem klaczy matek i trzy ogiery. Import w 1930 roku oryginalnych ogierów z Arabii, zamykający niejako długą tradycję sięgania po ogiery pustynne, otworzył jednocześnie nową epokę nie tylko w polskiej, ale poprzez potomków importowanych wówczas ogierów, ale również w światowej hodowli. Kuhailan Haifi or.ar. 1923, wyszukany u beduinów Ruala, to ojciec janowskiego Ofira (1933), który z kolei dał światowej hodowli „wielką czwórkę”, czyli Wielkiego Szlema, Witraża, Witezia II i Wyrwidęba. Drugi import, Kuhailan Afas, wsławił się jako przodek Cometa (1953). Z resztek, które udało się uratować z dziejowej katastrofy I wojny światowej, odtworzono dawną potęgę. Hodowla powoli i systematycznie podnosiła się z upadku, a rolę przodującą pełnić zaczęła Państwowa Stadnina Janów Podlaski, gdzie wdrożono własny program hodowlany dla koni czystej krwi arabskiej, realizowany z sukcesami do 1939 roku.

Druga fala

Niestety, ciągłość hodowli przerwała jesień 1939 roku, kiedy do Polski napłynęła druga fala nie tylko czerwonej, ale i brunatnej zarazy pustoszących polskie pogłowie. Począwszy od wybuchu II wojny światowej w 1939, aż do roku 1945 zrabowane zostały (bądź zaginęły) z terenów Polski 143 klacze czystej krwi arabskiej. W roku 1946 w PASB zarejestrowano tylko 52 ocalałe klacze odzyskane z Niemiec i Czechosłowacji, zakupione przez Zarząd Stadnin Polskich w Niemczech i cudem uratowane w kraju. We wrześniu 1939 roku Rosjanie, którzy wkroczyli do Polski od wschodu, dokonali rabunku wszystkich koni i majątku Państwowej Stadniny Janów Podlaski. Tym samym przestała istnieć najlepsza stadnina arabska w Europie. Ze stada liczącego wg danych z 1938 roku 27 klaczy czystej krwi arabskiej pozostała w Janowie tylko Najada (Fetysz – Gazella II), która nie dała się wyprowadzić z boksu. Z tych 27 klaczy 6 zaginęło, a 20 trafiło do rosyjskiej stadniny w Tiersku na Kaukazie.

Straty, jakie poniosła Polska w wyniku najazdu Niemiec i Rosji w roku 1939, a następnie przejście frontu z sowieckimi wojskami idącymi w kierunku Berlina, to pełna dramatów historia ludzi, ale także systematycznej grabieży polskiego majątku i dóbr przez obydwie armie. Jedni i drudzy brali wszystko, co przedstawiało wartość: złoto, dzieła sztuki i kultury, maszyny przemysłowe i rolnicze, zwierzęta hodowlane, a wśród nich przede wszystkim konie. Najcenniejsze były dla Niemców i Rosjan konie hodowlane ras czystych, czyli konie pełnej krwi angielskiej i czystej krwi arabskiej, choć okupant nie gardził także końmi sportowymi półkrwi, głównie ogierami, które również podlegały grabieży. Z dzisiejszej perspektywy trudno jest pojąć, że polska hodowla koni, szczególnie ras czystych, była przed 1939 rokiem konkurencyjna dla niemieckiej, a już na pewno na poziomie wyższym, niż ówczesna hodowla rosyjska, dlatego też konie z terenów Polski były dla najeźdźców łakomym kąskiem. Niemcy mieli dużo czasu, bowiem okupowali tereny Polski od jesieni 1939 do początków 1945 roku, więc grabież była systematyczna i zinstytucjonalizowana. Rosjanie w 1939 grabili, co im w ręce wpadło, a na przełomie lat 1944/45 nie było już zbyt wielu cennych koni, więc dochodziło najczęściej do zwykłego rabunku frontowego. Pod koniec 1944 roku Niemcy wywieźli z terenów Polski wszystkie istniejące pod ich kontrolą stada ogierów i stadniny koni, w tym także stadniny Wehrmachtu, które utworzyli podczas wojny, gromadzące konie hodowlane rozproszone w wyniku działań wojennych lub częściej odebrane prywatnym właścicielom. Każdy z najeźdźców wywoził zrabowane konie w swoją stronę. Niemcy wywieźli najcenniejsze polskie konie w głąb Rzeszy, gdzie ostatecznie po zakończeniu wojny największa ich grupa znalazła się w brytyjskiej strefie okupacyjnej. Tam z inicjatywy polskich oficerów powstał Zarząd Stadnin Polskich w Niemczech, dzięki któremu Polska odzyskała w latach 1945-1947 ponad 1600 koni hodowlanych, w tym znaczną grupę koni czystej krwi arabskiej. Konie, które znalazły się w sowieckiej strefie okupacyjnej, w tym na terenach zachodniej Polski, jeśli nie zostały zabite (zjedzone?) przez sowieckich żołnierzy, to zostały zrabowane i wywiezione na wschód.

Trzecia fala

II wojna światowa przesądziła definitywnie o końcu pewnej epoki i podziale Europy. Wojenne losy polskich arabów to temat wielu artykułów i książek. Po wojnie stadniny państwowe i ludzie z nimi związani bez wątpienia odegrali wielką rolę w odbudowie hodowli koni czystej krwi w Polsce. Ich zasługi są nie do przecenienia. Niemniej jednak to właśnie państwo przyczyniło się do kolejnych nieszczęść, które spadły na kraj i oczywiście na hodowlę pod rządami nowego systemu. Na mocy specjalnego dekretu gospodarstwa rolne o powierzchni powyżej 50 ha (w 3 województwach – powyżej 100 ha) upaństwowiono. Nastał czas krwawych represji, prześladowań osób o innych poglądach, odbierania własności, upaństwawiania ziemi, fabryk, domów. Sądy skazywały ludzi, którzy walczyli z niemieckim okupantem. Urząd Bezpieczeństwa bezwzględnie rozprawiał się z politycznymi przeciwnikami reżimu. „Żelazna kurtyna” na długie lata odcięła Polskę od demokratycznego świata. Nowa władza z niechęcią patrzyła na hodowlę koni czystej krwi. Koń arabski uważany był za burżuazyjny przeżytek, kaprys byłej klasy panującej, dobro luksusowe, które nikomu w nowym, proletariackim ustroju, nie jest potrzebne. Doceniano jedynie konie pociągowe jako niezbędne w rolnictwie i transporcie. Niezależnie od swego pochodzenia, ocalałe po wojnie zarodowe zwierzęta stały się własnością państwową.

Anna Bąkowska, właścicielka stadniny w Kraśnicy, odzyskała co prawda swoje dwie niezwykle cenne klacze, w tym Bałałajkę (1941), ale obie zabrano wkrótce do PSK Albigowa. „Szczęśliwym zbiegiem okoliczności stało się pozyskanie siwej klaczy Bałałajki” – pisał o tym zdarzeniu prof. Witold Pruski w rozdziale poświęconym tej stadninie. „Pozyskanie” było eufemizmem i oznaczało po prostu zwykłą kradzież. Anna Bąkowska co prawda jako jedyna spośród hodowców prywatnych, wywalczyła od państwa odszkodowanie, ale wyniosło tyle, ile kosztował wówczas koń roboczy. W 1948 r. Annę, wraz z córką Ewą, aresztowano pod zarzutem pomagania Armii Krajowej.

Zaprzeczanie zarazie

Próbowano również wymazać pamięć o poprzednich czasach. O zagładzie, jaka dokonała się w latach 1917–1918, a także rabunku we wrześniu 1939 roku, nie wolno było mówić. Charakterystycznym świadectwem tego podejścia jest cytowane wcześniej dzieło prof. Witolda Pruskiego (wyd. 1983 r.). Rozdział „Zniszczenia spowodowane przez pierwszą wojnę światową” zajmuje w nim niecałą stronę druku! Cenzura zezwoliła jedynie na zdanie: „Po odzyskaniu przez Polskę suwerenności państwowej w 1918 r. znalazły się na jej terenie w nikłej ilości konie ze Sławuty i Antonin, natomiast nie pozostało nic ze stadnin białocerkiewskich i innych kresowych”. Nie ma nawet wzmianki o zniszczeniach i mordach, jakich dopuścili się bolszewiccy najeźdźcy – czerwona zaraza.

Legendarny polski hodowca, Bogdan Ziętarski, jedyną pracę przy koniach, jaką mógł od komunistów dostać, to w źrebięciarni koni roboczych w PGR Milicz. Zmarł w zapomnieniu w 1958 roku. Nie sposób policzyć, ile cennych arabów przepadło w stadninach państwowych, z winy komunistycznych zarządzeń, teoretycznie mających dbać o ich przetrwanie. Stadniny miały tam przydzielane „etaty” klaczy stadnych. Wiele koni nie otrzymało żadnej szansy i trafiło po prostu do rzeźni. Jak twierdzi Anna Dębska, rzeźbiarka i hodowczyni, która latami walczyła o uratowanie choć niektórych cennych jednostek, miał w tym swój udział I sekretarz PZPR Władysław Gomułka (lata 1956-1970), który konie arabskie uważał za swoiste „darmozjady”. Jednak dzięki znaczącym dewizowym przychodom hodowla została utrzymana, a od początku lat 60. nastąpił w Polsce jej dynamiczny rozwój, jednak jako wysoce dochodowa była „za komuny” zastrzeżona wyłącznie dla stadnin państwowych. Hodowla prywatna koni arabskich po II wojnie światowej zaczęła się dynamicznie rozwijać dopiero po roku 1989 i dziś jest już na światowym poziomie.

Odrodzenie się w Polsce hodowli koni arabskich zarówno państwowej, jak również prywatnej, było możliwe dzięki głębokiej i mocno zakorzenionej w polskiej kulturze tradycji hodowli koni orientalnych. Nasza hodowla wielokrotnie niszczona przez czerwoną czy brunatną zarazę, zawsze była sumiennie odbudowywana przez kolejne pokolenia. W środowisku hodowców koni arabskich wiele uwagi poświęcano dokumentowaniu hodowli i jej historii. Araby to jedyna rasa koni, których hodowla od ponad 300 lat utrzymywana jest prze Polaków na światowym poziomie. Od początku XXI wieku żyliśmy w błogim przeświadczeniu, że kataklizmy XX wieku, które zniszczyły najpierw stadniny kresowe, a następnie ograbiły nas doszczętnie podczas drugiej wojny światowej, nigdy się nie powtórzą.

Epilog

24 lutego 2022 roku nasze poczucie bezpieczeństwa legło w gruzach, choć potrzeba było kilku tygodni zanim świat przejrzał na oczy. Czerwona zaraza idzie od wschodu. Jest już w okolicach Kijowa, morduje ludzi, niszczy miasta. Jak donosi niezależny białoruski kanał informacyjny Nexta, 22 marca rosyjskie wojsko podpaliło stadninę koni w miejscowości Hostomel, na przedmieściach Kijowa. Większość zwierząt spłonęła żywcem – czytamy w komunikacie.

Czy ktoś jeszcze powie, że historia się nie powtarza? Znów ze wschodu idzie czerwona zaraza.

*mutacją czerwonej zarazy jest nie mniej groźna zaraza brunatna.

1. „Józef Tyszkowski i jego epopeja. Wojenne losy polskich koni arabskich 1939-1946, cz. 1” Hanna Sztuka, https://polskiearaby.com/ludzie-i-konie/4973-jozef-tyszkowski-i-jego-epopeja-wojenne-losy-polskich-koni-arabskich-1939-1946-cz-1
2. „Niemcy w Janowie. Wojenne losy polskich koni arabskich 1939-1946, cz. 2” Hanna Sztuka, https://polskiearaby.com/ludzie-i-konie/4982-niemcy-w-janowie-wojenne-losy-polskich-koni-arabskich-1939-1946-cz-2
3. „235 lat polskiej hodowli prywatnej koni czystej krwi. Czy pamięć udało się wymazać?”,https://polskiearaby.com/hodowla/3501-235-lat-polskiej-hodowli-prywatnej-koni-czystej-krwi-czy-pamiec-udalo-sie-wymazac
4. „Arabska awantura. Od Emira Rzewuskiego do Krzysztofa Jurgiela.” Monika Luft, wyd. LTW, 2021

1. Szacunek

Minął już czas na postawienie pytania „czy możemy się czegoś nauczyć od Katarczyków?”. Dziś musimy już pytać o to, czego powinniśmy się nauczyć. Z pewnością polska hodowla i środowisko wokół niej jest w sytuacji, kiedy to coraz częściej musimy się wzorować na innych, bo Polska już nie jest wzorem dla świata. Zgodnie z zasadą, żeby nigdy nie mówić nigdy, jest nadzieja, że nie bezpowrotnie. Zakończony w miniony weekend pokaz w Dosze (ar. Ad-Dauha) wyznaczył nowe standardy, również zresztą dla swego największego konkurenta, jakim są Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Dzięki zaangażowaniu państwowej organizacji Qatar Foundation, zaledwie druga z rzędu edycja pokazu pod nazwą Katara International Arabian Horse Festival, stała się wydarzeniem o niezwykle wysoko postawionej poprzeczce. Właściwy podział zadań i sprawne ich wykonanie przez życzliwych i profesjonalnych ludzi, noszących zawieszki „organizer”, było widoczne gołym okiem.

Bogaty, a jednocześnie pozbawiony przepychu i złoconych klamek, gustowny i komfortowy wystrój trybun, bardzo podobał się gościom z Europy. Należy zwrócić uwagę, a nawet brać przykład z poziomu estetyki i strony wizualnej całego przedsięwzięcia. W dążeniu do ciągłego postępu Katarczycy nie wahali się dokonać zmian kadrowych w ich flagowej stadninie, jaką jest Al Shaqab Stud. Od zarządzania nią odsunięto, już po raz drugi w historii stadniny, „nieśmiertelnego” Sheika Hamada, na korzyść młodszych, a przy tym zdolnych menedżerów.

Należałoby nie tyle uczyć się, co wręcz kopiować porządek, jaki panował podczas KIAHF. Przybyli goście traktowani byli z szacunkiem i elegancją. Zaproszone do relacjonowania wydarzenia media miały swoje uprawnienia i obowiązki, delikatnie, acz stanowczo, określone przez organizatora. Dla każdego żyjącego nad Wisłą zachowanie niewątpliwie wolnych mediów, ale przybyłych ze świata, choćby z USA, Włoch czy Niemiec, musi być budujące. Przede wszystkim każdy uczestnik, gość oraz dziennikarz relacjonujący wydarzenie znał swoje miejsce na pokazie, a odstępstwa nie były tolerowane – dziennikarz z Egiptu za wkroczenie do niewłaściwego sektora został czasowo usunięty z pokazu. To, na co przedstawicielom mediów przede wszystkim wskazali gospodarze, to ich rola w relacjonowaniu wydarzenia w taki sposób, aby nie zakłócać jego przebiegu oraz nie przeszkadzać gościom, czyli tym, dla których to wydarzenie zorganizowano, stąd więc zalecenie, aby poruszać się w wyznaczonych do tego strefach i w wyznaczonym czasie.

2. Uczciwość zawsze w cenie

Dzięki bardzo wysokim nagrodom finansowym udało się ściągnąć na pokaz najlepsze konie arabskie. Zadbano o wizerunek uczciwej i sportowej rywalizacji. Mogło się wydawać, że pewnym wyrazem nieufności do zwyczajów panujących nierzadko na innych pokazach, było zaproszenie przez organizatora do sędziowania, chyba nigdzie wcześniej nie widzianej, liczby sędziów. W czempionatach na ringu przebywało ich jednocześnie aż dwunastu! Obecność w głównym ringu, w tym samym czasie, ringmasterów, członków DC oraz (nielicznych w tym przypadku, bo trzech tylko) fotografów, powodowało, że nazbyt często konie mające być tu najważniejszymi aktorami ginęły w tłumie ludzi.

Nieco przydługie przerwy pomiędzy oceną a dekoracją sprawiały niemiłe wrażenie toczonych w tajemnicy, zakulisowych negocjacji i uzgodnień co do wyników. W obecnych czasach, kiedy liczydła znaleźć można już tylko w muzeach, taka zwłoka w podaniu wyników musi dziwić. Trudno powiedzieć czy to była wina organizatora, czy też raczej patologie związane z rytuałami ECAHO. Słowo „patologia” nasuwało się też przy okazji ogłoszenia organizacji Czempionatu Świata w 2023 oraz 2025 w Katarze zamiast w Paryżu, z której to umowy organizatorzy są niezwykle dumni, a fakt ten próbuje zdeprecjonować ECAHO. Organizacja ta wydała oświadczenie, że nie ma nic wspólnego z ogłoszonymi zmianami, a członkowie zarządu nie byli o niej informowani. Ale przecież to wiceprzewodnicząca ECAHO i organizatorka pokazu w Paryżu odpowiadała za podpisanie porozumienia dotyczącego organizacji Czempionatu Świata właśnie w Katarze! Niebawem pewnie poznamy dalszy ciąg wydarzeń.

Także analiza sędziowania musi tymczasem budzić zdumienie. Tego samego konia, sędziowie, jak wiemy, widzieć nie tylko mogą, ale i mają prawo, odmiennie. Jednak ocena ogiera Gall of Shanghai za ruch, gdzie jeden z sędziów przyznaje maksymalne 20 pkt., a inny jedynie 18,5 pkt., zasługuje na pytanie, o co chodzi w tym całym sędziowaniu. „Kwiatków” tego typu jest co niemiara – niemal w każdym przypadku zdarzają się rozbieżności rzędu 1,5 pkt. pomiędzy ocenami. Noty za kłodę i górną linię zwycięskiego w swojej klasie ogiera EKS Mansour wahały się od 17,5 do 19 pkt. Czy zatem wspomniany EKS Mansour prezentował swą niemal idealną (na 19 pkt.) kłodę, czy też ledwie akceptowalną (na 17,5)? Tego niestety od sędziów się nie dowiemy. Rozbudowany system ocen, powierzony tym razem jakże wielu sędziom, nie służy hodowcom pomocą i rozmywa odpowiedzialność za wynik. Bezwzględnie wyłania zwycięzców i wskazuje przegranych, jednak czy tego typu pokazowy ranking służy hodowli?

3. Hodowlane impresje

Uznanie pokazu w Katarze za jedno z najważniejszych wydarzeń tego typu na świecie, a przez to zgromadzenie najlepszych koni, powoduje gorzką refleksję co do miejsca polskiej hodowli w szeregu innych państw, tak pod względem jakości hodowli, jak i organizacji oraz liczby pokazów. Do międzynarodowego pokazu tytularnego zgłoszono dwa konie po Equatorze, hod. Aljassimya Farm oraz jednego po Pesalu – Girlan-Beya, hod. Michała Bogajewicza, a także po Shanghai E.A. og. Fuerte, hod. Jana Dobrzyńskiego. Szkoda jednak, że wymienione tu polskiej hodowli ogiery ostatecznie nie stawiły się w ringu.

Zobaczyliśmy niezwykle mocne klasy koni starszych, kiedy to w każdej z nich startował przynajmniej jeden Czempion Świata lub Pucharu Narodów, a nawet kilku w tej samej klasie. Wyłonienie zwycięzców musiało wiązać się z emocjami. Absencja zgłoszonego do pokazu ogiera Hariry Al Shaqab spowodowała, że pojedynek rozegrał się pomiędzy ogierami E.S. Harir, reprezentującym Al Wajba Stud, i EKS Alihandro z Aljassimya Farm. Znakomity E.S. Harir, w eleganckim typie pustynnego, ale mocnego konia, ustąpić musiał EKS Alihandro, który nie dość, że w porównaniu prezentował bardziej męski typ o wyraźnie lepszej szyi, to jeszcze trafił na swój dzień, eksponując publiczności swą ekspresyjną siłę i niemal doskonałą budowę.

Bardzo dobre trzecie miejsce zajął syn EKS Alihandro, nie najmłodszy już, bo dziesięcioletni, EKS Mansour. Nie wydaje się jednak, aby mógł powtórzyć sukcesy ojca. Jest również bardzo efektowny, ale zbyt przyziemny i z odmienną budową oraz bardziej trójkątną szyją.

Wieszczony w Polsce brak odpowiednich ogierów i tym samym korzystanie ciągle z tych samych reproduktorów dostępnych za granicą, tutaj nie znajduje potwierdzenia. W zasadzie brak było dominacji konkretnego, jednego ojca wśród koni na podium w czempionacie, co świadczy jak najlepiej o rywalizacji reproduktorów. Jedynie D Seraj wprowadził tam swych trzech potomków (w tym dwóch ze złotymi medalami) oraz Marwan Al Shaqab i Excalibur E.A. po dwóch potomków.

Generalnie nieco zawiodły gwiazdy arabskiej hodowli, bo ani potomstwo ogiera Wadee Al Shaqab, ani Emeralda J czy Shanghaia E.A. albo RFI Farida nie znalazło się na podium czempionatu. Czyżby następowała zmiana warty również wśród najlepszych ogierów-reproduktorów?

Wart podkreślenia jest fakt, że jedyny roczny ogierek po og. Sham El Arab, Bahi Aljassimya, po wygraniu w swojej klasie wiekowej, zdobył też złoto w czempionacie. Za niespodziankę należy uznać wystąpienie ogiera hodowli Stanisława Sławińskiego, Gall Of Shanghai, który choć w mocnym typie, dostał się do rywalizacji w czempionacie, wychodząc z klasy ogierów starszych z trzeciego miejsca (91,28 pkt.).

4. Potęga Kataru

Wydarzenie organizator zakończył mocnym akcentem, który każe uzmysłowić sobie osiągnięcia i aktualną dominującą pozycję Kataru w hodowli koni arabskich na świecie. Wystarczy wymienić ogiery, jakie pokazano publiczności w specjalnym geście zaprezentowania rodziny czempionów świata. Na ring w Dosze wyszło pięć z nich: Marwan Al Shaqab, Kahil Al Shaqab, Hariry Al Shaqab, Wadee Al Shaqab oraz QR Marc, z których jedynie ostatni nie jest hodowli katarskiej.

Katara Festival pokazuje czemu służyć ma to wydarzenie – jest to walka o to, aby być najlepszym i najważniejszym w branży. Zgromadzenie najlepszych i najbardziej utytułowanych koni (pokaz okazał się lepiej obsadzony niż ten w Dubaju), doskonała oprawa i organizacja stawiają KIAHF, obok pokazu w Menton, w ścisłym gronie najważniejszych pokazów świata.

Mamy więc tutaj prestiż i pozycję w międzynarodowej skali oraz imponującą pulę nagród, która przyciąga najsilniejszych. Mamy stojącą na wysokim poziomie miejscową hodowlę, bardzo mocno wspieraną przez państwo, dzięki czemu powstają nowe stadniny, a nowi pasjonaci chcą wejść w posiadanie koni arabskich, co służy całej branży i lokalnemu biznesowi.

W Katarze myśli się globalnie. Na zakończenie tegorocznej edycji słyszeliśmy komentarze o planach na przyszłość i o tym, co należałoby poprawić i ulepszyć w kolejnej edycji Festiwalu. Tymczasem u nas panuje absolutny brak perspektywicznego myślenia. Nie ma w Polsce osoby odpowiedzialnej, której wiedza i zaangażowanie pomogłyby uświadomić decydentom, jak ważne dla kraju, jego pozycji i dobrobytu, jest wspieranie i rozwój hodowli koni. To, co w Polsce niszczy państwową hodowlę, czyli jej upolitycznienie, w Katarze jest źródłem sukcesu. Zatem chodzi raczej o jakość politycznych decyzji, z którymi Katarczycy nie mają najwyraźniej problemów, a które prowadzą katarską hodowlę na światowe wyżyny. Tak niedawno, bo jeszcze w latach 90., kiedy Arabowie odkrywali dopiero na nowo, czym są konie arabskie, my byliśmy wzorem dla Europy i świata. Ucząc się od Amerykanów, byliśmy w tym najlepsi. Niestety przez ostatnie dwie dekady roztrwoniliśmy ten dorobek, a dziś nawet nie wiemy, czy odbędzie się doroczne wydarzenie w postaci polskiego czempionatu narodowego oraz flagowej dla polskiego rynku, aukcji w Janowie Podlaskim.

Powiedzieli polskimarabom.com:

Tom Schoukens (Schoukens Training Center, Belgia):

Katara to pokaz perfekcyjnie zorganizowany. Ten festiwal to bardzo ważny i pozytywny impuls dla całej naszej branży. Rzadko zdarzają się pokazy, na których występuje więcej niż jeden poprzedni czempion świata. Tutaj mamy ich całą paletę z ubiegłych lat. To dosyć wyjątkowe, ustawia pokaz na bardzo wysokim szczeblu. W tej chwili z poziomem koni podczas KIAHF mogą równać się jedynie pokazy w Dubaju, Menton, Akwizgranie i Paryżu.

Fahad Aldubikhi (menadżer stadniny Ajmal Stud, KAS):

Wiele pokazów na Bliskim Wschodzie stoi na wysokim poziomie. Ale ten jest pod wieloma względami wyjątkowy, crème de la crème w świecie pokazów. My jako Ajmal Stud, przyjechaliśmy tylko z jednym koniem, klaczką D Haddeyah po FA El Rasheem. Wygrała swoją klasę wiekową i zdobyła Złoty Medal Klaczy Młodszych. To dla nas ogromny sukces, prawie każdy z sędziów wybrał ją na złoty medal. Sześć miesięcy temu zaplanowaliśmy, gdzie wystartuje nasza gwiazda. Przed przyjazdem do Kataru, zdążyła wygrać styczniowy pokaz klasy A w Arabii Saudyjskiej, PSAIAHF.

Malika Mohammed Al-Shemi (Media Manager of KIAHF, Katar):

Naszym planem było zorganizowanie pokazu większego, lepszego i silniejszego w odbiorze niż w ubiegłym roku. Z całą pewnością udało nam się ten plan zrealizować. Pomimo, że na świecie szaleje pandemia, to w tym roku udało nam się zorganizować w ramach festiwalu dwa duże pokazy i dwie aukcje; sztuki i koni. Wystawcy koni w tym roku reprezentowali 11 krajów. Plan jest taki, żeby w kolejnych latach pokaz rozwijał się i był coraz to większym przedsięwzięciem. Jesteśmy dumni z tego, że udało się podpisać podczas tegorocznego festiwalu porozumienie dotyczące organizacji Czempionatu Świata w 2023 i 2025 w Katarze. Jeśli chodzi o Polskę, to jest ona ważnym partnerem i nie odrzucamy możliwości zorganizowania kiedyś pokazu w Polsce, jako części Festiwalu Katara. Wasz kraj pod względem ilości i jakości hodowli koni arabskich jest dla nas poważnym partnerem.

Trwający dwa tygodnie festiwal w Katarze, to niewątpliwie ważne wydarzenie, które zapisze się na stałe w kalendarzu pokazów koni arabskich. Również i w tym roku nie mogło odbyć się bez aukcji koni. Poświęcono jej osobny dzień w kalendarzu KIAHF.

Zakończona sukcesem sprzedaż 38 lotów (pozycji aukcyjnych), w tym 24 ogiery, 3 stanówki, 9 klaczy i 2 prawa do pobrania embrionów. Odmiennie niż w trakcie pokazu, na aukcji panowała nieskrępowana, niemal rodzinna atmosfera, gwar i ruch pomiędzy klientami i gośćmi, niczym z arabskiego Souqu. Aukcja została sprawnie poprowadzona przez młodego katarskiego aukcjonera. Prezentacji każdego z koni towarzyszyła dobrze dobrana muzyka i pokaz świateł rzucanych na ring przez reflektory. Dzięki wieczornej aurze, dodawało to aukcji nowoczesnego stylu i atmosfery pełnej pozytywnej energii.

Wyselekcjonowane do sprzedaży konie prezentowały ogólnie dobry lub nawet wysoki poziom. Z łatwością mogłyby stanowić nowy element dowolnej stadniny arabskiej na świecie. Dzięki temu większość z nich znalazła nabywców.

Hodowlanymi perełkami aukcji były nie same konie, co trudno dostępne na świecie stanówki ogierami FA El Rasheem, AJ Mardan i Gazal Al Shaqab oraz oferowane embriony. Szczególnie duże zainteresowanie wzbudził ten od Czempionki Świata i matki czempionów, założycielki zdecydowane najlepszej rodziny żeńskiej w stadninie Dubai Stud. Klacz FT Shaella (Shael Dream Desert – Soul Pretty TGS) zapoczątkowała dynastię, której geny uznawane są na świecie za jedne z najbardziej pożądanych i niedostępnych.
Prawo do pobrania zarodka od klaczy Maisa Al Shahania, sprzedany za cenę ok. 100 tys. euro, a ten od wspomnianej klaczy FT Shaella, za ok. 770 tys. euro.

Pokaz tytularny KIAHF

Pokaz tytularny, czyli najwyższy rangą w piramidzie pokazów ECAHO, to główne wydarzenie festiwalu, który Katarczycy organizują po raz drugi. Nie tylko ilość zgłoszonych do pokazu koni (234), ale przede wszystkim ich jakość i ranga, stawiają ten pokaz w rzędzie najpoważniejszych na świecie, kontynuując zeszłoroczny spektakularny sukces.

Po wyraźnym schyłku pokazu w Paryżu i odwołaniu dwóch ostatnich edycji Pucharu Narodów w Akwizgranie, to właśnie Katara Festival zdaje się wyznaczać standardy, dyktować mody, kreować wielkie transakcje biznesowe, gdzie czempiony świata zmieniają właścicieli, a prawie żadna kwota nie robi wrażenia.

Innym pokazem, na którym zresztą od kilku lat konkurują ze sobą w większości hodowcy z Zatoki Perskiej, jest Pokaz Krajów Morza Śródziemnego i Bliskiego Wschodu, we francuskiej Mentonie.

A wracając do Kataru, to jest tutaj o co walczyć! Nagrody finansowe dla koni medalowych w czempionacie seniorów to 1 mln riali katarskich (ok. 250 tys. euro) za złoty medal, 600 tys. riali (ok. 150 tys. euro) za srebrny i za brązowy 300 tys. riali (ok. 75 tys. euro). W kategorii juniorów złoto to wygrana 800 tys. riali (ok. 170 tys. euro), a w roczniakach medal z tego samego kruszcu, to 250 tys. riali (ok 61 tys. euro). Kwoty robią wrażenie i jest to w tym momencie pokaz z najwyższymi nagrodami finansowymi na świecie. Wśród uczestników klas ogierów starszych takie sławy jak, złoci medaliści z Paryża: EKS Alihandro, E.S. Harir, Wadee Al Shaqab, Hariry Al Shaqab czy gwiazda ringów na kilku kontynentach ogier Cavalli, oferowany do sprzedaży na aukcji Spartacus TO, za którego oferowany 140 tys. riali katarskich, co nie satysfakcjonowało właściciela i ogier nie został sprzedany.

W pokazie uczestniczą również konie polskiej hodowli. W klaczach młodzieżowych Rose KAS (po Zeus E.A.), hod. Dawida Borowca (Koronowo Arabian Stud), ogierek Enzo Blacklord (po Wadee Al Shaqab), hod. Anny Janas-Naze, w klasach klaczy 4-6 letnich Amirata (po EKS Alihandro), hod. Stadniny Koni Janów Podlaski, w klaczach 7-10 letnie Al Jazeera (po Kahil Al Shaqab), hodowli również janowskiej, w klasie klaczy najstarszych Wasa (po WH Justice), hod. Falborek Arabians, w klasie ogierów 7-10 letnich Fuerte (po Shanghai E.A.), hod. Jana Dobrzyńskiego oraz Gall of Shanghai (po Shanghai E.A.), hod. Stanisława Sławińskiego.

Tak duże wydarzenie nie mogło odbyć się bez niespodzianek. Obok rekordu świata dotyczącego najwyższej do tej pory wylicytowanej kwoty za prawo do pobrania embrionu od klaczy arabskiej, niezwykle ekscytującym punktem programu było podpisania przez przedstawicieli Parc des Expositions (oficjalnie organizator Czempionatu Świata w Paryżu) oraz instytucję Katara Cultural Village porozumienia dotyczącego organizacji Czempionatu Świata naprzemiennie w Paryżu i Ad-Dauha w Katarze (2023 i 2025 jako edycje katarskie).

Punkt programu, o którym nikt oficjalnie nic nie wiedział, ani przybyli goście, wystawcy, ani trenerzy czy sędziowie. Czempionat Świata dla koni arabskich to kolejna o randze mistrzostw świata impreza, która odbędzie się w stolicy Kataru (obok chociażby organizowanych przez FIFA Mistrzostw Świata w piłce nożnej jesienią 2022 roku w Ad-Dauha). Zdumienie budzi oświadczenie ECAHO, które ukazało się dzień po podpisaniu porozumienia w Katarze, w związku z faktem przekazania organizacji najważniejszej w strukturach ECAHO imprezy w sezonie pokazowym. ECAHO twierdzi, że nic nie wie o zaistniałej sytuacji i szczegółach podpisania owego porozumienia, które to było na miejscu, w Katarze, kierowane przez wiceprzewodniczącą tej organizacji.

Tak ważny i o tak wielkiej frenfencji pokaz jest też okazją do analizy aktualnych trendów hodowlanych. Wśród koni w wieku do 6 lat zakwalifikowanych do czempionatów, kilka ogierów mocno zaznaczyło się swoim potomstwem. Przoduje Excalibur E.A., niedawny złoty medalista pokazu tytularnego PSAIAHF w Arabii Saudyjskiej (spektakularna nota 95,20). Aż 7 potomków Excalibura E.A., z tego 3 z pierwszego miejsca, zakwalifikowało się do czempionatów. Wyróżnił się także D Seraj i Naseem Al Rashediah z 5 potomkami każdy oraz FA El Rasheem z 4.

Sprawdzony na michałowskim stadzie Sahm El Arab, którego syna wystawiła do konkursu w klasie ogierków rocznych Al Jassimya Farm, wszedł do czempionatu z 1 miejsca.

Miejsce polskiej hodowli na tak ważnym pokazie wyznacza nie tylko udział koni polskiej hodowli, ale również potomstwo ogierów wyhodowanych w Polsce. I tak po Equatorze wystawiono jedynie dwa konie, co nie jest wynikiem satysfakcjonującym.

Zdecydowanie najbardziej emocjonującymi klasami w trzecim dniu pokazu były dwie – klaczy 7-10 letnich, w której wygrała niepobita i absolutnie zjawiskowa Donna Molto Bella, wł. Al Jassimya Farm oraz ogierów 11-letnich i starszych. Na jednym ringu zaprezentowało się obok siebie trzech złotych medalistów czempionatu świata i tak kolejno zajęli miejsca w tej klasie – EKS Alihandro (94,39 pkt), E.S. Harir (93,83 pkt), Wadee Al Shaqab (93,56 pkt). Czwarty w tej klasie był również znany na świecie i utytułowany Cavalli (91,33 pkt).

W czempionatach wielkie emocje gwarantowane!

Podczas rozgrywek finałowych nad zatoką zerwał się zimny wiatr, przypominając, że jest to pokaz „zimowy”. Jednak temperatura panująca w sektorach hodowców od rozpoczęcia czempionatów, z czasem tylko rosła.

Rozpoczęliśmy od klaczek rocznych. Z pewnością silnym dopingiem byli kibicujący właściciele i fani, ich okrzyki, gwizdy, tłumne nawoływanie imion swoich podopiecznych i ich trenerów, podgrzewały atmosferę.

Forma rozgrywania czempionatu, kiedy to wszystkie konie zakwalifikowane z poszczególnych grup wiekowych spotykają się na ringu i są przez sędziów ponownie oglądane i porównywane, jest widowiskiem również dla publiczności, która chętnie konfrontuje swoje ulubiony typy.

W finałach same tuzy pokazowe; Doha Stud, Al Nasser Stud, Al Shaqab, Al Waab, Al Naif, Mudhar Stud, a wśród nich oczywiście coraz trudniejszy do pokonania Dubai Stud ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich. Tym bardziej ciekawe co przyniesie kolejny, ważniejszy rangą pokaz tytularny. Zapowiadają się olbrzymie emocje i walka o bardzo duże nagrody finansowe. Warto wspomnieć, że podczas rozpoczynającego się już w najbliższą środę pokazu międzynarodowego, zdobywcy złotych medali w czempionatach klaczy i ogierów starszych otrzymają po 240 tys. euro!

Wracając do zakończonego wczoraj pokazu Arabian Peninsula, w rozgrywkach czempionatowych medale powędrowały głównie do koni własności katarskiej, to ich narodowy hymn słyszany był zdecydowanie najczęściej. W medalowym kotle zamieszały jedynie dwie stadniny – Dubai Stud (ZEA) i Al Bawady Stud (Egipt). W przypadku tej pierwszej, każdy z trzech zakwalifikowanych do czempionatu koni, zdobył medal (złote w kategorii klaczek rocznych i ogierów młodszych, srebrny w klaczach młodszych). Egipska stadnina Al Bawady prezentowała tylko jedną klacz na pokazie, zdobywając srebrny medal klaczy starszych.

Pełne wyniki czempionatu znajdziecie na:
https://www.arabianessence.tv/events/katara-int-arabian-peninsula-horse-show-2022/417/

Katara Festival to wydarzenie rozpisane w czasie, który w tej części świata płynie inaczej. Tu nie czas, ale goście są najważniejsi. Bogaty i dystyngowany wystrój sektora VIP oraz  teatr świateł, wprawiają widzów w wyjątkowy nastrój.

Może to właśnie częściowo dzięki tym kolorowym snopom światła, migającym w różnych konfiguracjach po ringu, doskonale do tego dopasowanej muzyce i w otoczeniu zadokowanych w pobliżu łodzi rybackich, uczestnicy pokazu mają wrażenie, że są częścią ważnego spektaklu, którego głównymi aktorami są konie arabskie.

Dla organizatora priorytetem jest, aby zaproszeni wystawcy, ich konie, oceniający je sędziowie, goście, dziennikarze reprezentujący branżowe media, dyplomaci i rodzina królewska uczestnicząca w festiwalu, czuli satysfakcję z bycia częścią tak istotnego dla katarskich hodowców wydarzenia. – „Hodujemy wysokiej jakości konie czystej krwi arabskiej, jesteśmy z nich dumni i cały świat powinien o tym wiedzieć” słychać podczas rozmów z miejscowymi hodowcami.

Pokaz jest oglądany, a raczej celebrowany w wygodnych i eleganckich fotelach, dzięki czemu sektor VIP wygląda jak kilkupiętrowa loża. W trakcie pokazu serwowane jest wyszukane menu. Klasy wiekowe dla koni rozłożone są w czasie tak, aby goście mogli w ciągu dnia dowiedzieć się, co oferuje miasto Ad-Dauha, stolica Kataru. To tutaj nowoczesność i design splatają się z tradycją, wspaniałym souqiem (Souq Waqif), sklepami rzemieślniczymi i wielością regionalnych produktów.

Główny ring pokazowy widoczny jest doskonale z każdego miejsca. Goście mogą dodatkowo oglądać pokaz wyświetlany na indywidualnych monitorach przygotowanych na stolikach VIP. Tylko do pierwszego pokazu w ramach festiwalu, Arabian Peninsula, zgłoszonych zostało aż 228 koni. Rozegranie klas wiekowych zajmuje trzy dni. Kolejny dzień poświęcony na czempionat. Iście arabska celebra! Wszak tak ważny pokaz w Katarze odbywa się w tylko raz w roku! Ambicją organizatora jest, aby co roku organizowany był lepiej. Rośnie też pula nagród finansowych.

Tymczasem na ringu podczas ostatniego dnia rozgrywania klas wiekowych, oglądaliśmy klacze starsze. Doświadczone zawodniczki, których wygląd doskonale oddaje charakter egipskiego typu koni arabskich, suche i żeńskie. Pomimo wieku pozostają ciągle szlachetne, jakby czas nie zdołał ich dotknąć, wręcz przeciwnie – działał na ich korzyść.

Symboliczna reprezentacja Egiptu w postaci jedynej klaczy na pokazie, okazała się zdolna do podjęcia walki z „egipską” potęgą Kataru – z minimalną stratą do zwyciężczyni dostała się do czempionatu. W czempionacie pełny skład sędziowski, inaczej niż to jest w klasie, kiedy to kilku z sędziów odpoczywa, sędziując rotacyjnie, może zdecydować o odmiennej kolejności na podium.

Po klaczach ring opanowały ogiery starsze. Mlecznobiałe, pełne charyzmy i typu, jak z akwarel Juliusza Kossaka.

KIAHF to z pewnością ważny dla świata arabskiego pokaz. To miejsce spotkań wielu ludzi związanych z biznesem i hodowlą arabskich koni. Słychać zatem wielojęzyczny gwar; prócz rodzimego arabskiego, dominuje angielski, ale jakże często słychać też włoski. „Buon giorno” niemal na każdym kroku. Włosi, których hodowla wcale nie stoi bardzo wysoko, wykorzystali jednak przewagę i zalety swojego klimatu. Przez ostatnie lata opanowali biznes na wielu polach. W ciągu roku organizują kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt pokazów, mają prężnie rozwijający się związek hodowców. Szejkowie chcą właśnie tam przyjeżdżać, oddawać konie do treningu, robić zakupy. Kiedy to my, Polacy, traciliśmy przewagę jaką niewątpliwie mieliśmy w tej branży. Trwoniliśmy wielowiekową tradycję polskiej hodowli, skupiając się na sporach i walkach, w których przodowali ludzie, dla ktorych los koni arabskich jest obojetny. Zabrakło wśród decydentów osoby, która otrząsnęłaby środowisko z negatywnych emocji i nakierowała na to, co ważne, uderzyła ręką w stół i zaprowadziła porządek. Arabowie odpowiedzialnie odnoszą się do swojej tradycji. Chętnie korzystają też z doświadczenia i pomocy innych, współpracując ze specjalistami z wielu krajów. Jednak potencjał i siła, jakim jest Katara International Arabian Horse Festival, tworzone są w ich kraju, przez ich ludzi, współpracujących ze sobą dla idei, która ludzi łączy, a nie dzieli – dla koni arabskich.

Klasy ogierów, nawet młodszych, nieodmiennie wzbudzają większe emocje niż klasy klaczy, gdyż to w nich nadzieja hodowlanego postępu, to podczas ich rozgrywania liczymy na to, że wystąpią w nich przyszłe reproduktory. Choć na tegoroczny pokaz Arabian Peninsula Horse Show hodowcy katarscy wystawili co mieli najlepszego, a wobec ogromnej frekwencji z ich strony, stał się on ich wewnętrzną sprawą, to pomimo tego okazało się, że ZEA (Dubai Stud) tanio skóry nie sprzedadzą.

Swoją klasę – ogierów 2 letnich, wygrał D K’Hailan po Royal Colours, jedyny innej maści, bo kary w stawce samych siwych ogierów. W 3 latkach typując zwycięzcę nie można się było pomylić, wygrał ogier z Kataru (wszystkie ogiery w klasie były katarskiej własności), to jednak wyhodowany we Włoszech przez Gulię Sorentino. Większość z pokazanych trzeciego dnia ogierów, choć „w typie” i generalnie chwytające za oko „na stój”, to zdecydowanie tracą niestety w ruchu, którego w zasadzie u nich nie widać.

Należy wierzyć sędziom, że widzą i wiedzą więcej niż można zobaczyć. Sędziowie wszak nie mogą się mylić. Satysfakcjonująca prezentacja zdarza się rzadko. Ogiery kręcące kółka wokół prezenterów, głównie w skróconym przez ograniczoną długość linki, galopie. Choć brak punktacji za galop, to chętnie się nim na ringu poruszają. Niekiedy tylko, dostrzec można fragmenty kłusa w linii prostej, co daje możliwość oceny prawidłowości chodów, ale też zrównoważonego charakteru i rzetelnej pracy wykonanej przez prezentera. Zbyt dużo koni na pokazie ma słaby ruch, a zbyt mało jest prawidłowo zbudowanych, pomimo iż nie można im odmówić wyraźnego typu arabskiego.

Po ogierach, klasy klaczy starszych. W klasie 4-6 letnich, pozytywnie ruchem wyróżniły się dwie klacze; Shahrazad Al Waab po Fares Al Rayyan, własności Abdulla Saeda M A Al Hajri z Kataru, która jak się okazało, dzięki w dużej mierze dobremu, aktywnemu kłusowi, ostatecznie zwyciężyła, ale także, jedyna kasztanka (z wyraźnym brakiem harmonii w budowie kłody) w tym gronie; Asmaa Juhayna po Nadeed Al Naif hod. i wł. Abdulhadi Mana Al-Hajri, obie z Kataru.

Generalnie klacze sprawiały lepsze wrażenie niż rówieśnicze ogiery, prezentując typ szlachetnego konia, który jego miłośnikom może skojarzyć się z lekkością piasków pustyni. Niezwykle żeńskie, swoim ruchem w większości niestety nie mogą zachwycić. Czy te piękne klacze zdołałyby swym chodem przemierzyć bezkres tej pustyni i nie utknąć w piachu po nadgarstki, to już inna sprawa. Jednak tak jak fenotyp – to typ egipski wyznacza dziś standard urody arabskiego konia, tak i ruch, może być kwestią przyjętych standardów oraz przeznaczenia konia. Skoro zatem pokazywanych koni się nie użytkuje, z łatwością nad wadliwym ruchem przechodzi się do porządku. Dlatego też „przepędzanie” w trakcie pokazu koni na lince, staje się widoczną formalnością. Jest więc tu pole do refleksji także nad polską hodowlą i jej pokazowym kierunkiem. Może polska hodowla próbować gonić tę „egipską”, co wydawać się może nie tylko trudne wobec wysublimowanej urody tych koni, co bezcelowe, trwoniąc jednocześnie własną tożsamość i resztki użytkowych możliwości. Współczesne pokazy prowadzą do umniejszenia znaczenia ruchu, co w ocenach sędziów jest aż nadto widoczne i prawdopodobnie nie jest to sposób na postęp w polskiej hodowli, dla której ruch i dzielność przez wieki była najważniejszą sprawą. Na bukiet arabski i obdarzanie tych wspaniałych zwierząt charyzmą, składa się bowiem w dużej mierze również ruch, podrywający do góry publikę podczas wielu znaczących światowych pokazów.

Walka rozpoczęta i to na dwa fronty. O wysoką stawkę zdrowia publicznego, Katar w światowej koalicji przeciwko pandemii, stosuje wszelkie znane sposoby. Testy? Oczywiście. Maseczki? Zawsze i wszędzie. Dystans? Obowiązkowy. Covidowa aplikacja w telefonie? Zielona i bez niej poruszać się nie sposób. Na pokazie natomiast chwilowo stawka niewielka – pierwsze prezentacje w klasach odbyły się, nadzieje rozbudzone – ale to właśnie teraz pogrzebać można swoje czempionatowe szanse.

Wysoko dotowany, choć tylko regionalny pokaz dla koni czysto egipskich, przyciągnął liczne grono hodowców., a uczestnictwo nagradzane jest nie tylko w czempionacie, ale też w klasach, do 6 miejsca. Najniżej płatne miejsce w klasie roczniaków to 3.000 QAR. – najwyżej w ogierach starszych w wys. 28.000 QAR, która to stawka w czemionacie rośnie do 250.000 QAR (60.000€).

Wystawiane na pokazie konie reprezentują hodowców z Kuwejtu, Egiptu, Królestwa Arabii Saudyjskiej, ZEA oraz oczywiście z Kataru, a ogólnie zgłoszonych jest ich 228. Najliczniej reprezentowana jest oczywiście hodowla gospodarzy, którzy wystawili do konkurencji aż 213 koni, zaledwie 15 koni pozostałe kraje, w tym Egipt symbolicznie 1. W założeniu pokaz koni czysto egipskich Arabian Peninsula Horse Show (ECAHO Specific Origin), miał zapewne stanowić przegląd koni egipskich, hodowanych w krajach arabskich, co jednak na skutek tak wyraźnej dysproporcji uczestników, nie do końca się udało.

Wsród hodowców z Kataru dominują; Aljassimya Farm, Al Shaqab Stud, Al Rayyan Farm, Doha Stud, Sh. Hamad Ali A TH Al-Thani (Mudhar Stud), Al Nasser Stud, Al Nawasi Stud czy też Jathab Arabians, co w żadnym wypadku nie wyczerpuje listy katarskich uczestników. Można założyć zatem, że ilość przełoży się na skalę zwycięstwa Kataru – nieliczna poważna zagraniczna konkurencja to Dubai Arabian Horse Stud (ZEA) z 3 dobrymi końmi, Alsayed Stud z 1 i Khaled Baagdoo z 3 (KAS).

W tym regionalnym, z założenia dla koni koni egipskich, pokazie nie odnajdujemy śladu polskich wpływów, choć na skutek importu, uczestniczą też konie europejskiej hodowli; włoskiej, belgijskiej, austriackiej, niemieckiej, duńskiej i irlandzkiej oraz hodowli amerykańskiej, a nawet z Antypodów.

Ciekawostką natomiast jest udział w Katarskich barwach, hodowli, dr Hansa Nagela, rocznej kasztanowatej klaczki imieniem NH Lara, własności nowopowstałej, prężnie rozwijającej się Doha Stud.

Do konkurencji – co odróżnia ten pokaz od europejskich, stanęły głównie siwe konie, w ilości 202, ale też 5, przez niektórych lubianej maści karej (pozostałe to 11 koni gniadych i 10 kasztanów).

Choć nazwa pokazu – wobec nielicznej reprezentacji pozostałych krajów Zatoki Perskiej – okazuje się nieco na wyrost, to ilość zgłoszonych koni świadczy o skali wyzwania z jakim organizatorowi przyszło się mierzyć.

Ciężka praca sędziów się rozpoczęła, każdą klasę wiekową sędziuje aż 10 sędziów, którzy przyjechali z różnych kontynentów. Presja ogromna, ale w ringu jest ich tak wielu, że nie mogą się mylić. Wygra zatem najlepszy.