Trzeciego listopada odeszła „na łąki Mahometa, gdzie pasą się ponoć najlepsze klacze/” (jak pisał Roman Pankiewicz), będąca legendą już za życia – siwa w hreczce EMIGRACJA 1980. Wyśmienita córka Palasa oraz Emisji/Carycyn dożyła sędziwego wieku 28 lat, co pozwoliło jej przeżyć nie tylko swą padłą przedwcześnie (w wieku 10 lat) matkę, ale też dwie najcenniejsze córki, Emigrantkę i Emanację po Eukaliptus (które rozstały się ze światem w wieku 17 lat). O osiem lat przeżyła też Emigracja Eukaliptusa, który był jej „najwierniejszym” i najbardziej progresywnym partnerem hodowlanym.

Córka „ojca czempionów” i Narodowej Czempionki Polski z 1984 r., sama też, w 1991 r., zdobyła tytuł Narodowej Wiceczempionki naszego kraju, jednak w annałach polskiej i światowej hodowli zapisała się przede wszystkim jako wybitna klacz stadna i matka

wyśmienitych córek (córek, a nie potomstwa, gdyż jej dwóch odchowanych synów, Efez 1991 po Grandorr i Edward 2000 po Laheeb nie wykazało jakichkolwiek walorów hodowlanych). Z tego punktu widzenia była Emigracja klasyczną „matką klaczy”, ale za to najwyższej klasy. Jej córki dość swobodnie kreowały klasowych synów (Emigrantka – Emigranta po Ararat, Edeona po Eldon i El Mundo po Monogramm; Emanacja – Emanora po Wojsław; Etenta – HS Etiquette po Simeon Sadik; Emocja – Emiliusza po Laheeb), a jej matka dała przecież kszt. Enrilo 1981 po Probat. Jako rodzicielka 12 córek (z 14 odchowanych źrebaków) zapoczątkowała epokę i stworzyła własną, niezwykle wyrafinowaną i charyzmatyczną sublinię żeńską w obrębie rodziny Milordki; sublinię, której nowożytne

korzenie sięgają skromnej acz bezcennej gn. Sagi 1936 po Hardy oraz jej córki – kszt. Estokady 1951 po Amurath Sahib (oaksistki). Ta ostatnia, jako matka Estebny i Eskapady po Nabor oraz Estonii po Comet, była „kamieniem węgielnym” współczesnej potęgi tej rodziny żeńskiej. Z kolei wśród córek Eskapady najlepszymi były: srebrzystosiwa Espada 1968 po Aquinor (klasyczna saklawianka) i hreczkowata Ekstaza 1969 po Celebes (matka Ekspansji po Czeremosz oraz Emfazy i Esklawy po Eukaliptus). Ta pierwsza, dzierżawiona przez Mike’a Nicholsa w USA, zdołała pozostawić w Michałowie „pustynną”, siwą w gęstej hreczce Emisję 1974 po Carycyn oraz wyborną s. Estancję 1983 po Palas, która również zapisała znaczącą kartę w polskiej hodowli. I tak poprzez Emisję doszliśmy do Emigracji, która w ciągu 22 lat kariery stadnej w Michałowie popisała się rzadko spotykaną,

bezcenną dynastią hodowlaną. Spośród tuzina jej córek połowa stała się multiczempionkami w kraju i za granicą, wśród nich Emigrantka – Młodzieżowa Wiceczempionka Polski i Europy, Narodowa Czempionka Polski i Czempionka Europy; Emanacja – Młodzieżowa Czempionka Polski, Europy i Świata, Czempionka Pucharu Narodów i Narodowa Czempionka Polski; Erlanda – Czempionka Babolnej i Narodowa Wiceczempionka Polski (niestety szybko padła); Ellada – Młodzieżowa Czempionka Polski, Narodowa Wiceczempionka Polski; Etenta – multiczempionka w Wielkiej Brytanii i Top Ten czempionatu świata; Emocja – Top Five czempionatu Polski. Po odejściu wybitnych: Emigrantki, Emanacji oraz Erlandy (oraz wyeksportowaniu Efemerydy i Egerii po Eukaliptus, Ekologii po Piechur, Etenty po Monogramm i Ellady po Balon), naturalną następczynią Emigracji w Michałowie została kolejna z jej córek z Eukaliptusem – s. Emigra 1996. Niestety,

jak dotąd daje ona same bezprzedmiotowe ogierki, więc wciąż czekamy na jej córki. Oczywiście, obok niej, jest także (obecnie wydzierżawiona do Belgii) kszt. Emocja 1995 po Monogramm, matka wyśmienitej Ejrene 2003 po Gazal Al Shaqab i obiecującej Emocjenzy 2008 po Enzo; jak też s. El Ghazala 2002 po Ekstern – matka s. El Tessy 2006 po Poganin i s. El Mikki 2008 po El Nabila B. Najmłodszą córką Emigracji jest s. El Kahira 2005 po Piber, która też – najprawdopodobniej – otrzyma swą szansę w michałowskim stadzie. Wyborna stawka córek, cała rzesza nie mniej wyśmienitych (niejednokrotnie bardzo utytułowanych już) wnuczek i prawnuczek, jak też klasowi wnukowie (Emanor, Emigrant, Edeon, El Mundo, HS Etiquette, Emiliusz i Eryks) – zdecydowały o tym, iż w 2006 r. została Emigracja laureatką WAHO Trophy za wybitne zasługi dla polskiej hodowli.

W dobrej jeszcze formie doczekała też Emigracja niecodziennego zdarzenia, kiedy to jej praprawnuczka – s. Emira 2000 po Laheeb, sama też została matką. Tym samym córka Palasa i Emisji stała się kreatorką i jednocześnie naocznym świadkiem 5 kolejnych, wywodzących się bezpośrednio od niej pokoleń… Oprócz jej czterech córek, aktualnie status matek w macierzystej hodowli mają jeszcze takie jej wnuczki, jak: Emanda po Ecaho i El Dorada po Sanadik El Shaklan, które walczą o status głównej progenitorki tej sublinii żeńskiej, jak też Endorra po Pesal, El Haza po Ararat, Espadrilla i Empiryka po Monogramm, El Emeera po Ekstern, Ellanda po Wojsław oraz Ejrene po Gazal Al Shaqab. To jednak jeszcze nie wszystkie klacze stadne z tej gałęzi, gdyż mamy już w niej także prawnuczki Emigracji, a wśród nich: El Medinę po Gazal Al Shaqab, Embrę i Emmonę po Monogramm, Erykę po Eukaliptus, Emandorię po Gazal Al Shaqab, Esmirnę po Werbum, Espę po Kulig, Ekspulsję i Elimeję po Gazal Al Shaqab oraz (właśnie) praprawnuczkę Emirę (matkę m.in. El

Saghiry po Galba i Emiramidy 2008 po Piruet). Blisko 25 klaczy-matek w jednej tylko stadninie, to miara sukcesu i wybitnego wpływu Emigracji na michałowskie stado oraz roli, jaką sobie w nim przez ostatnie ćwierćwiecze ugruntowała, zostając jego „królową” i najlepszą wizytówką. Stając się legendą za życia, po śmierci weszła do panteonu najwybitniejszych klaczy arabskich polskiej hodowli, w przeszło dwuwiekowej historii. Z całej, bardzo licznej stawki jej sukcesorek, klasą, charyzmą i cennością wyróżniają się przede wszystkim: Emanda, El Dorada, Emmona, Emira i Emandoria, do których należy najbliższa przyszłość michałowskiej stadniny, jak też w dużej mierze – całej polskiej hodowli.

24 sierpnia padł w USA (w wieku 25 lat) jeden z najgłośniejszych reproduktorów światowej sceny hodowlanej ostatniego 20-lecia – Sanadik El Shaklan 1983. Ten wybitnie stylowy i urodziwy, niezwykle harmonijny, pełen wyrazu, z piękną długą szyją i wyśmienitą głową, mlecznosiwy ogier był najlepszym europejskim synem El Shaklana 1975 (Shaker El Masri – Estopa/Tabal), produktu egipsko-hiszpańskiej kombinacji, którą z powodzeniem stosowali Heinz i Sigi Merzowie, właściciele stadniny Om El Arab w Niemczech. El Shaklan, reprezentant linii Morafica, po pierwszym etapie kariery reproduktorskiej (kiedy to spłodził Sanadika, ale też jego pełnego brata – s. El Mokari 1981, Młodzieżowego Czempiona Europy z 1982 r., oraz kszt. Sharem El Sheikha 1983) oraz zdobyciu tytułu Czempiona Europy i Wiceczempiona Świata w 1981 r., został przeniesiony, wraz z częścią stadniny Om El Arab, do USA, gdzie popisał się kolejnymi udanymi synami: CH El Brillo 1985 i El Sher-Mannem 1985. Później los rzucił go do Brazylii (po rozwodzie państwa Mertzów). Ostatecznie El Shaklan zakończył życie w 2001 r. w Argentynie, w stadninie Haras El Atalaya należącej do księcia Federico Zichy-Thyssen, gdzie urodził się inny jego znany syn ZT Shakfantasy (od RH Light Fantasy/Bey Shah). Ciekawe, że w Argentynie ostatnimi partnerkami El Shaklana były zakupione ongiś z Janowa Podlaskiego: Cedynia/Eldon i Pistacja/Probat. Ze wszystkich synów El Shaklana bezsprzecznie najlepszym i najgłośniejszym okazał się Sanadik El Shaklan, którego matką była niemieckiej hodowli Mohena, czempionka z Belgii, jedna z najlepszych córek Hadbana Enzahi (EG), kolejnego po Moraficu syna legendarnego Nazeera. Z linii Hadbana wywodzi się m.in. Asfour, kary Simeon Sadik (AU), czy użyty w Polsce HS Etiquette, jednak sam Hadban zyskał sławę głównie jako ojciec klaczy-matek.

Jay i Sigi Constanti z Om El Arab International w Santa Inez w Kalifornii upatrują źródeł sukcesów reproduktorskich Sanadika właśnie w udanym połączeniu egipsko-hiszpańskim. „My nie hodujemy hiszpańskich arabów – mówili w marcu tego roku magazynowi „Arabian Horse World” – ale wprowadzamy hiszpańską pulę genów i jej zalety do naszego programu hodowlanego”. Podkreślali, że Sanadik, podobnie jak jego ojciec El Shaklan, ma równo po połowie hiszpańskiej i egipskiej krwi. „Sanadik jest ucieleśnieniem naszego ideału klasycznego ogiera arabskiego – deklarowali przy innej okazji. – Ma egzotyczny typ, zbalansowaną budowę i przyjemny charakter.” Ich zdaniem, to Estopa, klacz założycielka Om El Arab International, przekazywała swym potomkom najbardziej pożądane cechy. „Jeśli o jednym koniu można powiedzieć, że dzięki niemu pojawił się na mapie cały nowy program hodowlany, to stwierdzenie to dotyczy właśnie Estopy” – zaznaczali z dumą.

Sanadik stał się w USA wyśmienitym i modnym reproduktorem, niezwykle pożądanym przez hodowców na całym świecie. Dzierżył już wówczas tytuł Młodzieżowego Czempiona Świata z Paryża. Wśród licznej grupy jego potomków (ponad 350 sztuk) znalazło się wiele czempionów pokazowych, ale też cennych hodowlanie córek i synów używanych w najlepszych stadninach USA, Europy i Bliskiego Wschodu. W gronie najbardziej znanych i utytułowanych potomków Sanadika na naszym globie jest przepiękna michałowska s. El Dorada 1998 od Emigrantki/Eukaliptus, która odziedziczyła po nim fantastycznie długą i finezyjną szyję, prezencję oraz styl i charyzmę. El Dorada zalicza się dzisiaj do najcenniejszych i najgłośniejszych klaczy polskiej hodowli ostatniej dekady. Młodzieżowa Czempionka Polski i Europy, Narodowa Czempionka Polski, Czempionka Pucharu Narodów, Wiceczempionka Europy i Czempionka USA z 2007 r., jest przy tym matką stale progresującej gn. El Mediny 2004 po Gazal Al Shaqab (92 punkty w czasie tegorocznego Narodowego Pokazu i 4 miejsce w klasie klaczy 4-6-letnich). W Michałowie jej półsiostrą „po mieczu” była s. Eligia 1998 od Escalony/Eldon, która dała 3 córki, w tym s. Elirdię 2006 po Poganin. W Janowie Podlaskim do dziś stoi inna klasowa córka Sanadika, s. Andaluzja 1998 od Antwerpii/Eternit – matka m.in. s. Alerta 2005 po Piaff, Młodzieżowego Czempiona Polski z 2006 r. Dwa ogierki po Sanadiku przyszły na świat w prywatnej stadninie Falborek Arabians: s. El Emadik 2003 od Emanty/Pamir i s. Pesolid 2002 od Perturbacji/Eukaliptus. Pierwszy z nich wziął udział w tym roku w Narodowym Pokazie w Janowie Podlaskim i w rywalizacji ogierów 4-8-letnich zdobył 88 pkt. Ostatnim, urodzonym w Polsce, potomkiem Sanadika jest michałowska s. Gioconda 2007 od Gailardii/Ekstern, która jednak nie ma szans pójść w ślady El Dorady, gdyż (jak się okazało w Białce – 87,67 pkt. i 12 miejsce w klasie) nie ma urody swej półsiostry, co zresztą nie przekreśla jej wcale jako przyszłej klaczy-matki. Patrząc na nią można jednak wysnuć tezę, iż córka Eksterna nie była optymalnym materiałem pod klasycznie saklawiańskiego Sanadika.

Wśród szeregu jego europejskich potomków wyróżnił się urodzony w Niemczech, podobnie jak ojciec i dziadek, s. Om El Extreem 1998, syn klaczy Om El Bint Shaina po Sharem El Sheikh, a więc blisko zinbredowany na El Shaklana. Nasieniem tego ogiera (Narodowego Czempiona Hiszpanii z 2004 r.), który ma spore szanse zostać (obok Om El Bendigo, Om El Shahmaana i Om El Exquisita, pełnego brata Om El Extreema) faktycznym sukcesorem Sanadika, zostało zainseminowanych kilka klaczy w Polsce, w tym klasowa janowska Olita/Ecaho. W ten sposób pojawiła się na świecie s. Oktavia 2003, która w debiucie dała obiecującą s. Orletkę po Ararat. W prywatnej stadninie Dar Duni po Om El Extreem urodziła się jeszcze s. Armida 2003 od Armenii/Tallin sprzedana do Niemiec oraz udanie startujący na pokazach gn. Wextreem 2003 od Wierszy/Egon – triumfator klasy ogierków 2-letnich w 2005 r. w Białce, który ma wiele danych ku temu, by zostać godnym reprezentantem linii El Shaklana w naszej hodowli.

Poszukując „polskich śladów” Sanadika El Shaklana, nie od rzeczy będzie zaakcentować fakt, iż jest on także dziadkiem – poprzez swą wybitną, bodaj najlepszą, córkę Om El Sanadivę (US), Czempionkę Pucharu Narodów i Świata – wyśmienitego i utytułowanego (m.in. Młodzieżowy Wiceczempion Pucharu Narodów i Świata, Narodowy Czempion USA), sprowadzonego w ubiegłym roku do SK Kielnarowa gn. FS Bengali po Kubinec (SU). Om El Sanadiva była wielokrotnie kryta w Niemczech ogierem Kubinec, dając za każdym razem klasowego potomka (Bay Diva, Bint Sanadiva, Sweet Sanadiva, Bay Dream, Shakaar Ibn Sanadiva). Ciekawe, że jednym z ostatnich źrebaków po Sanadiku jest amerykański syn wyeksportowanej tam parę lat temu janowskiej Artemizy/Eukaliptus – s. Presley FF 2007. Jak więc widzimy, tak El Shaklan, jak i Sanadik El Shaklan swe kariery hodowlane kończyli z klaczami polskiej hodowli; podobnie też obydwaj zapisali się znacząco na światowej scenie hodowlanej, tworząc własną charyzmatyczną sublinię męską w ramach linii Morafica i przepotężnego rodu męskiego Saklawi I or.ar.

Kameralna, a przy tym i elitarna NANA ARABIANS państwa Najmowiczów, obchodząca właśnie 10-lecie istnienia (powstała w lipcu 1998 r.) to niewątpliwie hodowla warta uwagi. Stadnina położona jest w Staszowie, na pograniczu Pogórza Szydłowieckiego i Niecki Nidziańskiej, na południowo-wschodnich obrzeżach prastarych i przeuroczych Gór Świętokrzyskich. O początkach hodowli tak opowiada Alicja Najmowicz (z zawodu lekarz pediatra):

– Konie czystej krwi arabskiej przybyły do Staszowa 1 lipca 1998 roku. Przywiózł je osobiście ówczesny dyrektor SK Kurozwęki, nasz wieloletni przyjaciel Władysław Guziuk. Była to heroiczna decyzja, ponieważ poza pasją, podszytą myśleniem intencjonalnym, nie miałam jeszcze wystarczającej wiedzy i doświadczenia, natomiast dużo intuicji i osłuchania na tematy hodowlane w gościnnym domu Barbary i Władysława Guziuków w Kurozwękach oraz u Teresy i Krzysztofa Dobrowolskich w Kotuszowie, gdzie po przejażdżkach konnych byłam zapraszana na wyborną herbatę. To tam, w egzotycznych wnętrzach, jakby wyjętych z epoki, pełnych akcesoriów końskich, a każdy z przypisaną historią, ciągnęły się romantyczne opowieści o arabach i ludziach z nimi związanych. Wiedzieliśmy już, że stado kurozwęckie czeka prywatyzacja. Miałam tam już wówczas, w pensjonacie, swojego wierzchowca. Był to piękny i dzielny wałach po Eukaliptusie. Postanowiłam przeprowadzić go do siebie, do Staszowa, oddalonego o 5 km od stadniny w Kurozwękach. Aby nie stał sam, podjęłam życiową decyzję o założeniu własnej stadniny. 1 lipca przyjechały dwie klacze: 23-letnia Nejtyczanka z 2-miesięcznym oseskiem Nana po Fawor oraz druga córka Nejtyczanki, Nella po Palas. Rok później dołączył niezwykle przyjazny i mądry ogier Zgaduj po Palas od Zagadki/Eufrat. Rozpoczęła się prawdziwa hodowla.

10 lat to w hodowli arabów nie jest specjalnie długo, jednak wystarczająco, by pokusić się o pewne podsumowania, by dokonać swoistego bilansu zysków i strat. Tutejsza stadnina wzięła swą nazwę od wspomnianej wyżej gn. Nany 1998 po Fawor, najwybitniejszej postaci w tym stadzie, prawdziwej perełki wśród klaczy własności prywatnej w Polsce, a do tego ostatniej córki legendarnej Nejtyczanki. Odchowana przez Alicję Najmowicz i jej córkę Katarzynę wyrosła na klasową, klasyczną kuhailankę, urodziwą i wielce wyrafinowaną klacz stadną; jedną z najlepszych (obok Nimfy i Nostalgii po Partner) córek swej matki. Jako 2-latka zdobyła w Białce laur najlepszej klaczki hodowli/własności prywatnej, a kilka lat później z powodzeniem była też prezentowana na jednym z Narodowych Pokazów w Janowie Podlaskim. Do chwili obecnej dała troje potomków, wśród których wyróżniła się już pierworodna gn. Niebianka 2004 po Emigrant (druga w klasie na II Jesiennym Pokazie w Janowie Podlaskim), a zupełnie rewelacyjnie zapowiada się sk.gn. Nasira 2007 po Al Maraam. Jedynym, do tej pory, synem Nany jest bardzo atletyczny gn. Nadin 2005 po Metropolis NA, który właśnie spektakularnie zadebiutował na służewieckim torze, wygrywając w dobrym stylu Nagrodę Próbną. 10-lecie stadniny jest równoznaczne z 10-leciem jej imienniczki, źrebnej obecnie Etnodronsem Psyche, jednym z czołowych reproduktorów hodowli prywatnej w Polsce.

Alicja Najmowicz wspomina:
– W dzieciństwie miłość do koni przekazał mnie i mojemu bratu nasz Dziadziuś Jan Modzelewski z Nowogrodu nad Narwią. Miał zawsze kilka dobrych koni, które mu o świcie wyprowadzaliśmy z bratem ze stajni, aby na oklep kłusować po nadnarwiańskich łąkach. Obecnie nasze stado liczy 12 koni. Nana założyła cenną rodzinę, dając doskonałe, twarde kuhailany, z charyzmą w charakterze, a przy tym bardzo typowe. Jej córka Niebianka po Emigrant oraz roczna Nasira po Al Maaram mają walory pokazowe. Natomiast 3-letni Nadin, atletycznie i bardzo harmonijnie zbudowany ogier, bardzo udanie rozpoczął sezon 2008 na torze służewieckim i już w pierwszej gonitwie Próbnej 6 czerwca zdobył pierwsze miejsce. Nana to nasza perła w koronie, daje potomstwo piękne i dzielne.

Tak jak ozdobą i symbolem stadniny państwa Najmowiczów jest Nana, tak prawdziwą ostoją tej hodowli jest inna klacz hodowli kurozwęckiej (nabyta od Krystyny Niemojewskiej), s. Hina 1994. Ta córka Gabaryta i Hulanki po Eukaliptus (matki wyśmienitej Huli 1996 po Penthagoon) jest bardzo dobrą, wielce oddaną matką, rodzącą w Staszowie z regularnością szwajcarskiego zegarka (już 6 źrebaków!). Wśród jej potomstwa wyróżniła się dotąd s. Hedone 2003 po Werbum oraz s. Hanah 2006 po Poganin, a na bardzo solidną klacz hodowlaną wyrosła też s. Halszka 2004 po Emigrant (pozostałe to: og. Hayati 2005 po Emigrant, Halala 2006 po Al Maraam i Harara 2008 po Ekstern).

O Hinie tak mówi Alicja Najmowicz:
– W 2002 roku przybyła do nas nowa klacz Hina od Hulanki po Gabaryt, z rodziny Mlechy, wielka miłość niezwykłej artystki i rzeźbiarki Krystyny Niemojewskiej, która wraz z synem wyrzeźbiła postać Piotra Skrzyneckiego na Starym Rynku w Krakowie. Hina utworzyła u nas nową linię hodowlaną. Jej potomstwo ma bardzo miły i zrównoważony charakter i urodę w typie saklawi, chociaż na obie klacze, Nanę i Hinę, spory wpływ miał ród Krzyżyka.

Dla pani Ali i jej córki Katarzyny konie arabskie są od 10 lat istotną częścią ich życia, przynoszącą moc wzruszeń i emocji. Fascynacja arabami stała się dla nich prawdziwą afirmacją życia oraz swoistą, nieraz twardą szkołą odpowiedzialności, wytrwałości i konsekwencji na polu często niełatwych wyborów. Reguły selekcji, ale też niezbyt obszerna infrastruktura stajni (stylistycznie nawiązującej do staropolskiego dworku) spowodowały, iż trzeba było się rozstać z wieloma pupilami tutejszej hodowli, jak Niebianka, Hedone (która pozostała w rodzinie, bo trafiła do brata p. Alicji), Halszka czy Nelia.

Tak podsumowuje swoje doświadczenia p. Alicja:
– Każdy koń jest inny i każdego cenię za co innego. Najbardziej zaskakuje mnie, że ludzie nie potrafią odróżnić araba od innych końskich ras. A dlaczego wybrałam araby? To są żywe dzieła sztuki, tancerze o dużych jedwabistych oczach, tak rozumnych, że można po całym, trudnym dniu opowiedzieć im bez słów wszystko. Taka była piękna, siwa Nella; gdy przytulałam się do jej ciepłej szyi, ani drgnęła. Najbardziej przywiązywałam się do koni, które wymagały większej opieki albo pomocy. Konie nauczyły mnie kilku zasad, m.in. tej: „Nie odkładaj niczego na potem. Zrób to teraz, przeżyj to teraz”. Po 10 latach wiem na pewno, że ja i moja rodzina zyskała coś niezwykle pięknego i mądrego. Można przystanąć na chwilę i nie dać się zwariować rozpędzonemu światu. Można żyć inaczej, po prostu przyjemniej. Dzięki koniom zyskaliśmy wielu przyjaciół, którzy myślą podobnie, poznaliśmy uroki sukcesu, sportu, pracy przy sianokosach, ale też i gorzki smak niepowodzeń. Przez te 10 lat pomagało mi wiele osób i bardzo im za to dziękuję.